• Welcome to all New Sikh Philosophy Network Forums!
    Explore Sikh Sikhi Sikhism...
    Sign up Log in

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲਦਾਖ -1

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜੌਰ

1711357729836.png


ਅਸੀਂ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜੌਰ ਪਹੁੰਚੇ । ਪੰਜੌਰ ਗਾਰਡਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਫੁਲਾਂ ਅਤੇ ਹਰਿਆਵਲ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ।
1711377556515.png

ਯਾਦਵਿੰਦਰਾ ਗਾਰਡਨ

ਗੁਰੂ ਪੰਜੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜੌਰ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਉਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਧਾਰਾ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪਾਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਦਾਸੀ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਹੈ ਮਹੰਤ ਲਛਮਣ ਦਾਸ ਜੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1517 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਉਦਾਸੀ (ਯਾਤਰਾ) ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਸੀ ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਧਾਰਾ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਹਠ ਯੋਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸਵੈ-ਤਸੀਹੇ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਬੇਕਾਰਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ, 'ਲਿਖਿ ਲਿਖ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇਤਾ ਕੜਿਆ '। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਉਲੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ ਟੁੰਡਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਉਲੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਜਗਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਟੂੰਡੇ ਰਾਜਾ ਭੁਆਣਾ ਦਾ ਹੱਥ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਸੀ ਰਾਜਾ ਭੁਆਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਦਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਹੈ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੱਸੋ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੂੰਬੜੀ ਦਾ ਬਰਤਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਫਲਾਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਆ ਤੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਭਰ ਲਿਆ। ਰਾਜਾ ਜੀ ਗਏ ਜਿਸ ਜਗਾ ਅੱਜ ਕੱਲ ਬਾਗ ਧਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ ਇਸ ਜਗਾ ਰਾਜਾ ਜੀ ਜਲ ਲੈਣ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਜਲ ਦੀ ਤੂੰਬੜੀ ਭਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜਿਹੜਾ ਹੱਥ ਸਾਬਤ ਸੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰਬੀ ਫੜ ਲਈ ਤੇ ਟੁੰਡੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਜੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚੋਂ ਟੋਆ ਪੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ ਜਿਸ ਵਕਤ ਜਲ ਵਿੱਚੋਂ ਹੱਥ ਟੁੰਡਾ ਕੱਢਿਆ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਜੀ ਦਾ ਹੱਥ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜੇ ਭੱਜੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਪਾਸ ਆਏ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਖਬਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਗਏ ਹਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਜੌਹੜ ਜੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਜੋ 20 ਮੀਲ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਹੈ ।
1711357754555.png

ਬੋਰਡ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜੌਰ ਇਤਿਹਾਸ
1711358400182.png


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜੌਰ

1711357858509.png
1711357910738.png

ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਜਿਥੈ ਰਾਜਾ ਭੁਆਣਾ ਦਾ ਟੰਡਾ ਹੱਥ ਠੀਕ ਹੋਇਆ ਸੀ

ਰਾਜਾ ਪੁੱਛਗਿਛ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਪਿੰਡ ਜੌਹੜ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਰਹੋ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੋ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਹਨ ਪੰਜੌਰ ਤੇ ਜੌਹੜ ਜੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮਸਾਲ ਪਵਾ ਕੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਜਪੋ। ਇਥੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਮਝੋ । ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੇ 1571 ਬਿਕਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜੌਰ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਵਾਇਆ ਸੀ ਇਹ ਰਾਜਾ ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਲਾ ਕਾਇਮ ਹੈ ਪਰ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਹਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਲਾ ਵੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੀ ਢਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜੌਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ 100 ਵਿੱਘੇ ਪੱਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਾਫੀ ਹੈ ਤੇ 50 ਰੁਪਏ ਸਲਾਨਾ ਜਗੀਰ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਤਰਫ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲੰਗਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਡਾਕਖਾਨਾ ਖਾਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਚੰਡੀਮੰਡੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ ਤੋਂ ਦੋਨਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਚਾਰ ਚਾਰ ਮੀਲ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਹੈ ਮਹੰਤ ਲਛਮਣ ਦਾਸ ਉਦਾਸੀ ਹੈ ਤਹਿਸੀਲ ਕੰਡਾਘਾਟ ਹੈ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਹੈ। (ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ, ਗੁਰ ਤੀਰਥ ਸਾਈਕਲ ਯਾਤਰਾ, ਪੰਨਾ 191-192) ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ (1798-1845) ਦੁਆਰਾ ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸਾਰਨ ਤੱਕ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। 1974 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਜੌਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਗਲ ਬਾਗਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਯਾਦਵਿੰਦਰਾ ਗਾਰਡਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1711358049173.jpeg

ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚਾਵਲਾ ਟਰਬਨ ਟ੍ਰੈਵਲਰ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਬੰਧਕ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਮੇਨ ਬਜ਼ਾਰ, ਪਿੰਜੌਰ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਿਮਲਾ ਰੋਡ ਉੱਤੇ, ਪਿੰਜੌਰ/ਯਾਦਵਿੰਦਰਾ ਗਾਰਡਨ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀ, ਸਾਈਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਕਾਲਕਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
 

Attachments

  • 1711358274593.jpeg
    1711358274593.jpeg
    704.3 KB · Reads: 26
  • 1711357825625.png
    1711357825625.png
    757.9 KB · Reads: 24
Last edited:

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਕਾਲਕਾ
1711378700262.png



ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿਖੇ ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਕਾਲਕਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਗੇਟਵੇ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲਕਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਰਾਹੀਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੁਆਰਾ ਕਾਲਕਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਕਾਲਕਾ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਅਤੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਪਿੰਜੌਰ ਤੋਂ ਨੇਸ਼ਨਲ ਹਾਈ ਵੇ 5 ਤੇ ਸਿਰਫ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ 13 ਮਿੰਟ ਲਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ, ਸ਼ਿਮਲਾ, ਅੰਬਾਲਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
1711378720007.png

ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ਕਾਲਕਾ

ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਲਕਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਿਰ ਪੰਚਕੂਲਾ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਟ੍ਰਾਈ-ਸਿਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ 6-ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੱਧਯੁਗੀ ਕਾਲ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਕਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ 96-ਕਿਮੀ ਲੰਬਾ, ਤੰਗ ਗੇਜ ਵਾਲਾ ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ ਇੱਕ ਇੰਜਨੀਅਰਡ ਮਾਸਟਰਪੀਸ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾਲਕਾ

ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੀ ਹੈ।
1711378782763.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾਲਕਾ
1711378815436.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾਲਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਸਥਾਨ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਕਾਲੀ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਗਦਾ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਇਸ ਪੁਰਾਤਨ ਮੰਦਿਰ ਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਹਿਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਖ ਕੇ ਉਸ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੁ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ।

ਅਸੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਕ ਸੇਵਾਦਾਰ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸੀ ਸੁਹਿਰਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਦੋ ਧਰਮਾਂ ਅਪਣੀ ਮਰਿਆਦਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਲੋਕ ਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਿਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
 

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ

ਕਾਲਕਾ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਅਗਲਾ ਪੜਾ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸੀਕੀਰਤਪੁਰ, (31.1820758°N 76.5635490°E) ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੂਪਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਨੰਦਪੁਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਰੂਪਨਗਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਤੇ ਨੰਗਲ-ਰੂਪਨਗਰ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੜਕ (NH21) ਉੱਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।[2][3] ਇਹ ਨੰਗਲ-ਰੂਪਨਗਰ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰੋਡ (NH21) 'ਤੇ ਹੈ।

ਏਥੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆ ਸਾਨੂੰ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਫਤਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਤਾਲਪੁਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਤੇ ਰਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਏਥੇ ਹੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕੋਈ ਕਮਰਾ ਨਹੀਨ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾਲ ਪੁਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਸਣ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਪੱਤਰ ਦਿਖਲਾਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਅਪਣਾ ਸਮਾਬ ਟਿਕਾ ਕੇ ਨਹਾ ਧੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਨਿਕਲੇ। ਏਥੇ ਲੱਗੇ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸੀ:

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਤਾਲਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਰਨਕਮਲ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਬਾਨਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਤੇ ਸਾਈਂ ਬੁਢਣ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸਥਾਨ।

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਏ ਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਰਹੇ ਸਾਈਂ ਬੁਢਣ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਕੀਤੇ।ਜਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਤਾਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਉਜਾੜ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਰਨਕਮਲ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸਾਈਨ ਬੁੱਢਣ ਸਾਹਿਬ ਨਾਮ ਦੇ ਸਥਾਨ ਹਨ । ਦੋਨੌ ਏਥੋਂ ਕੁਖ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਨ। ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 1627 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਕiਹਲੂਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤਾਰਾ ਚੰਦ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦੀ ਸੀ। ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਕੁਝ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਏ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਇਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ । ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਕੁਝ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਏ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਮੁਗ਼ਲ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ 1675 ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 9ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸੀਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 6ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਤੀਰ ਚਲਾ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਤਾਲ-ਪੁਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। 7ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਪਤਾਲ ਪੁਰੀ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 8ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ 1675 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਬਾਨਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਸੀਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲਿਆਏ ਸਨ ਜਿੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀਸ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲੈ ਗਏ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਥੰਮ੍ਹ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਹਵਾਲਾ ਉੱਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, “ਤਿਲਕ ਜੰਞੂ ਰਾਖਾ ਪ੍ਰਭ ਤਾ ਕਾ। ਕੀਨੋ ਬਡੋ ਕਲੂ ਮਹਿ ਸਾਕਾ। ਸਾਧਨਿ ਹੇਤਿ ਇਤੀ ਜਿਨਿ ਕਰੀ। ਸੀਸੁ ਦੀਆ ਪਰ ਸੀ ਨ ਉਚਰੀ।ਧਰਮ ਹੇਤਿ ਸਾਕਾ ਜਿਨਿ ਕੀਆ। ਸੀਸ ਦੀਆ ਪਰ ਸਿਰਰੁ ਨ ਦੀਆ। (ਬਚਿਤਰ ਨਾਟਕ ਪਾ: 10)

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਪਤਾਲ ਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ
1711516924935.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਪਤਾਲ ਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਪਾਤਾਲ ਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ ਰੋਪੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਤੀਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਤੀਰ ਚਲਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਰਾਏ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਐਨੀ ਰਾਏ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਇਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਤਾਲ ਪੁਰੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਸਤਿਲੁਜ ਵਿੱਚ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹਨ । 1644 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਅਤੇ 1661 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਇਥੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ 1664 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਵਿਸਰਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਲੇਖਕ ਨੇ ਅਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਏਸੇ ਥਾਂ ਸਤਿਲੁਜ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।

ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸਥਾਨ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਹੀ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰੇਲਵੇ ਪਟੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1711516955862.png



ਸ੍ਰੀ ਪਤਾਲ ਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਵਾਂ ਭਵਨ ਭਾਈ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਂ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨਦੀ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਕਿ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਤਾਂ ਉਸਾਰਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਸੀ? . ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਸੁਣ ਕੇ ਭਾਈ ਦਰਬਾਰਾ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਰਤਖ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸਮਝਦਿਆਂ ਭਾਈ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋ ਨੇ 18 ਮਈ 1976 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਤਾਲ ਪੁਰੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਕੀਤਾ। ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਕਨੂੰਨੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨੀਆਂ ਪਈਆਂ । ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਤਲੁਜ ਤੋਂ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਘਾਟ (ਇੱਕ ਨਦੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ) ਹੁਣ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

1711516989447.png


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਤਾਲਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਇੱਕ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਗੁੰਬਦ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਕੋਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੁੰਬਦ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੰਗਰ ਹਾਲ, ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਰੋਵਰ (ਜਲ ਭੰਡਾਰ), ਸੁੰਦਰ ਪਾਰਕ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੈਦਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਛੜੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਨਿਰਵਿਘਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
 

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਸਾਹਿਬ
1711517101501.png

ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ

ਰਾਤ ਕਾਫੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਅਪਣਿਆਂ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਕੀਰਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਨਹਾ ਧੋ ਕੇ ਬਾਕੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਜੋ ਏਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰ ਅਸਥਾਨ ਬਣਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਅਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਰੱਖੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਸਾਹਿਬ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ1635 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ (ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਜੀ ਸਨ) ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ (ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਪਿਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਸਨ) ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਦੇ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਰਾਮ ਰਾਇ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਰੂਪ ਕੌਰ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ, ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਚਬੂਚਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਂ ਬਣਤਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਕੰਮ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ (ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਮਹਿਲ) ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੋਟ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ

1711518090241.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੋਟ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੋਟ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ, ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ-ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਆਪਣੀ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰ ਰਾਏ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 1661 ਨੂੰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਮਸਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਇਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉੱਚੇ ਨੀਚੇ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਇਕ ਵਰਗਾਕਾਰ ਕਮਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛੱਤ 'ਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿਖਰ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲਾ ਮੰਡਪ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ
1711518470364.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਆਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲੀ ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸਿੰਗਲ ਕਮਰੇ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਲੰਗਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ
1711518842312.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੋਟ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਨੌਲੱਖਾ ਬਾਗ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਉਗਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਫੁਹਾਰਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਕਸਰ ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਗ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਉਸਦੇ ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਰ ਰਾਏ ਦੇ ਗਾਊਨ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਰਗੜ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਰਿਰਾਇ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਰਿ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਬਾਗ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਚਿੜੀਆਘਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੇ ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਇੱਥੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੋਹਸਿਨ ਫਾਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਛੋਟੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਕ ਛੋਟੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਤਲ ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਕਾ ਖੂਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਾਉਲੀ (ਕਦਮ ਖੂਹ) ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਤੰਗ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਇਹ ਬਾਉਲੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸੀ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੁਬਚਾ ਸਾਹਿਬ
1711519122534.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੁਬਚਾ ਸਾਹਿਬ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੁਬਚਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨੀਵੇਂ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੋਠੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੰਡਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਦਾਦਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਵਾਂਗ 2200 ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜ-ਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਬੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗਾਵਾਂ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਹੁਤੇ ਘੋੜੇ ਬੁੰਗਾ ਨਾਮਕ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਤਬੇਲੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੁੰਗਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਚਾਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਨੇ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ

1711519280374.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੀਬੀ ਰੂਪ ਕੌਰ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਿਆਲਕੋਟ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਨੇੜੇ ਪਸਰੂਰ ਦੇਪਿਰਥੀ ਮੱਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਈ ਖੇਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੀਬੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਕੋਲ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਰਹੇ। ਇਕਾਂਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ - ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀਆਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, ਇੱਕ ਰੁਮਾਲ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਇੱਕ ਸੇਲੀ ਟੋਪੀ (ਪਵਿੱਤਰ ਟੋਪੀ) ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਮਸਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਇੱਕ ਹੱਥ ਪੱਖਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੁਮਾਲ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਢਾਂਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਮਰੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਇਮਾਰਤ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਇਕੋ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਨ ਜਦ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਥੋੜਾ ਦੂਰ ਨਹਿਰੋਂ ਪਾਰ ਹਨ
 

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਾਹਿਬ ਕੀਰਤਪੁਰ
1711520464698.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਾਹਿਬ ਕੀਰਤਪੁਰ


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਾਹਿਬ ਕੀਰਤਪੁਰ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੀਰ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ,'ਜੇ ਤੇਰਾ ਸ਼ੇਰ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰੇਗਾ?' ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੇ ਪੀਰ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ੇਰ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਪੈਰ ਛੂਹ ਲਏ ਜਿਸ ਨੇ ਬੁਢਣ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਇੱਕ ਕਟੋਰਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਅੱਧਾ ਕਟੋਰਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣਗੇ। ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਬਣ ਕੇ ਚਰਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਸੀ।


ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨਗਰ ਵਸੇਗਾ। ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਬੀਤ ਗਏ। ਪੀਰ ਬਹੁਤ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ (ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ) ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਉੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬਾਬਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਦੁੱਧ ਦਿਓ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਹ 6ਵਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। '। ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਇਕ ਦਮ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ।

ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇੱਕੋ ਹੈ ਪਰ ਰੂਪ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਦਿਖਾਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵਾਂਗਾ।' ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਘਰ ਜਾਣ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਫਿਰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਦੋ ਕਟੋਰੇ ਲਿਆਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕਈ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚੇ ਉੱਤਰ ਮਿਲੇ।ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੰਕੇ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ । ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੇ ਕੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ । ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਣ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨਗਰ ਵਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਕਸਬੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾ ਕੀਰਤ ਪੁਰ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਫਿਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੱਚਖੰਡ ਚਲੇ ਗਏ।


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿਬਾਨ ਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ
1711520296628.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿਬਾਨ ਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿਬਾਨ ਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਥਾਨ, ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਈ ਜੈਤਾ (ਭਾਈ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ) ਨੇ 11 ਨਵੰਬਰ, 1675 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਸੀਸ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਨੌਂ ਸਾਲਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ। 1 ਨਵੰਬਰ, 1675 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਨੇ ਗੁਪਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਨੂੰ ਬੜੇ ਹੀ ਨਿੱਜੀ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਈ ਆਗਿਆ, ਭਾਈ ਉਦੇ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਨੂ ਰਾਮ ਸਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਗੁਰੂ ਨੇ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਨੂੰ 'ਰੰਗਰੇਟਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬੇਟਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ, ਭਾਵ, ਰੰਗਰੇਟਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸੀਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਭਜਨਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ (ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ) ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਇਸਨੂੰ ਅਗਨ ਭੇਟ (ਸਸਕਾਰ) ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਯਾਦਗਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿਬਾਨ ਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਭਾਖੜਾ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪਾਰ ਇਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
 

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰ ਸਾਹਿਬ

1711522383008.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰ ਸਾਹਿਬ

ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਕੀਰਤਪੁਰ-ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਸੜਕ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰ ਸਾਹਿਬ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਥੋਂ ਇੱਕ ਤੀਰ ਚਲਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਤਾਲਪੁਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ।

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅਸਥਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਇਮਾਰਤ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ ਜੋ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਵਾਲਾ ਨਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਢਾਂਚਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਤੋਂ, ਸਾਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ

1711522921447.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਕੀਰਤਪੁਰ-ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਰੋਡ 'ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਹ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਖੁਹ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਪੌੜੀ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਦਾ ਵਿਆਸ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸਵਾਲੀ ਵਿਖੇ ਬਾਉਲੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਦੁਆਰਾ ਢੁੱਕਵੇਂ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਦਵਾਇਆ। ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁੰਬਦ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਉਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਹਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ
1711523341804.png


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਹਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਹਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਢਾਂਚਾ ਹੈ - ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਡੇਹਰਾ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਅਚਾਨਕ ਮਾਰੀ ਗਈ ਇੱਕ ਮਰੀ ਹੋਈ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਨਸੀਹਤ ਦੇ ਬਾਅਦ 1638 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੌਰਾਨ. ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਛੜੇ ਹੋਏ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇੱਕ ਸੌ ਅਠੱਤੀ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੜਕ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਜੇ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਲਈ ਉੱਚੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰੋਪੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭੂਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਬਣਵਾਈਆਂ।
ਇਹ ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਪਾਊਂਡ ਦੀਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲਾਈਨਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ 'ਤੇ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਬੁਰਜ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਮੰਡਪ ਹਨ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਛੇ ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਚੌਂਕੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਜਾਵਟੀ ਗੁੰਬਦ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਿੰਮ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਜੋ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਨਿਰਵਿਘਨ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ‘ਸੰਤ ਨਿਵਾਸ ਉਦਾਸੀ ਆਸ਼ਰਮ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੀਰਤਪੁਰ-ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਸੜਕ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ 1626 ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਆਏ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਗਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵੀ ਰੱਖੀ।


ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹੁਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਹੱਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਤਾਲ ਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਹਰਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਚੌਗਿਰਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੇ ਹੰਗਾਮੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਛੜੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ - ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ - ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਇੱਥੇ ਲੀਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਸਹਿਜਤਾ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਵਜੋਂ ਉੱਚੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖਾਲਸਾ - ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ - ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਮਨੁੱਖ - ਦੇ ਉੱਤਮ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਚਕੀਲਾ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਣਨ ਲਈ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੋਲੇ ਮੁਹੱਲੇ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਥਾ ਇੱਕ ਸਵਾਗਤਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕਦਮ ਹੈ ਜੋ ਦਾਦਾ (ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ) ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਾਭੀਕ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੋਤਰੇ ਨੇ ਕੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ) ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ।

ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਡੀਓ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਲੱਗ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਵੀ ਏਥੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਠੀਕ ਸਮਝੀ।
 

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਲੇਹ-ਲਦਾਖ ਦੀ ਯਾਤਰਾ- 2

ਡਾ ਦਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰੇਵਾਲ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਉਦਾਸੀ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਮੰਡੀ, ਸੁਕੇਤ, ਰਵਾਲਸਰ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ, ਕਾਂਗੜਾ, ਬੈਜਨਾਥ ਅਤੇ ਕੁੱਲੂ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਬਣੇ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੀ ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਮੰਡੀ, ਸੁਕੇਤ, ਰਵਾਲਸਰ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ, ਕਾਂਗੜਾ ਆਦਿ ਸਥਾਂਨਾਂ ਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਧਰਮਸਾਲਾ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਟ ਗਈਆਂ ਪਰ ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲ ਬੈਠਣ ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹਨ।

ਸਾਡੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਮੁਖ ਵਿਸ਼ਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਤੇ ਵਿਡੀਓ ਬਣਾ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਕਾ ਕਰਨਾ ਸੀ।ਟਰਬਨ ਟ੍ਰੈਵਲ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਲਿਖਾਰੀ ਕੁਲੂ-ਮਨਾਲੀ ਦੇ ਰਸਤੇ 2019 ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ ਲੇਹ ਪਹੁੰਚਿਆ।ਸਾਡੀ ਯਾਤਰਾ ਯੋਜਨਾ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਉਸੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਹਿਸਾ ਸੀ।ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਦੱਖਣੀ ਉਤਰਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉਤਰਾਖੰਡ ਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਫਰ ਕਰ ਚੁਕੇ ਸਾਂ।ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮਨੀਕਰਨ ਤੋਂ ਲੇਹ ਤੇ ਕਾਰਗਿਲ ਦੀ ਯਾਤ੍ਰਾ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ।

ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿਤਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਹਿਬ ਦੀਆਂ ਵਿਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਪਿੱਛੋਂ ਸਾਡਾ ਅਗਲਾ ਪੜਾ ਹਿਮਾਚਲ ਦਾ ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਤੋਂ ਚੱਲਕੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਸੁਕੇਤ ਤੇ ਫਿਰ ਮੰਡੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ ਜਿਥੋਂ ਰਿਵਾਲਸਰ ਜਾ ਕੇ ਆਉਣਾ ਸੀ। ਮੰਡੀ ਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਅਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾਣਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਥ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਾਡੀ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ।
1711873073698.png


ਬਿਲਾਸਪੁਰ

ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨਗਰ ਕਹਿਲੂਰ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਬਣ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਪੁਰਾਣਾ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਹੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ । ਵਰਤਮਾਨ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਨਵਾਂ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਪਰ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਬੁਢਾ ਸਾਹਿਬ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ (ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ) ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਚੰਦ ਦੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਗਏ ਸਨ। ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੀ ਡੋਗਰ ਰਾਣੀ ਚੰਪਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਹ ਸਥਾਨ 500 ਰੁਪਏ (ਪੰਜ ਸੌ ਰੁਪਏ) ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ 'ਤੇ ਖਰੀਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਲੋਧੀਪੁਰ, ਮੀਆਂਪੁਰ ਅਤੇ ਸਹੋਤਾ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਮਾਖੋਵਾਲ ਦੇ ਟਿੱਲੇ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਨਵੀਂ ਬਸਤੀ ਵਸਾਈ। ਨਵੇਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।

ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਸਬਾ 1954 ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ (ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਸਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਹੁਣ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
1711873097359.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਬੁਢਾ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਮੇਂ ਇਸ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਸੀ । ਇਸ ਦੀ 1692 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ । ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਭੀਮ ਚੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜਮੇਰ ਚੰਦ ਕਹਿਲੂਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆਂ। ਕਹਿਲੂਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਸੇ ਹੋਏ ਸਨ । ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨਾਲ ਇਸ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਹੁਤ ਅੱਛੇ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਜੰਗੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਨਾਲ ਇਥੋਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਗਏ ਸਨ । ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 1688 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਭੰਗਾਣੀ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇਸ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਦੋਸਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨੀ ਪਈ । ਇਥੋਂ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਹਿ ਤੋਂ 1468 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ । ਰਿਆਸਤ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 448 ਵਰਗਮੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ 98000 ਸੀ । ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਨੰਬਰ ਅਠਵਾਂ ਸੀ। ਸੰਨ 1921 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਨੀਤੀ ਸੰਬੰਧ ਸਰਕਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਏ. ਜੀ. ਜੀ, ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗਿਆਰਾਂ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ।
 

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਮੰਡੀ
1711873268613.png

ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼

ਮੰਡੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਸਬਾ (800 ਮੀਟਰ) ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਬੋਧ ਮੱਠ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।(1) (2) ਮੰਡੀ ਪਠਾਨਕੋਟ-ਕੁੱਲੂ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਾਦੀਆਂ - ਕੁੱਲੂ, ਮਨਾਲੀ, ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਦਾ ਵੀ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਰਾਹੀਂ ਕੁੱਲੂ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਸੜਕ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਂਡਵ ਨਗਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।(3)(4)

ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ 145 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (90 ਮੀਲ) ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ।(5) ਜੋ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ 880 ਮੀਟਰ (2,890 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ (6) ਮੰਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 20 ਰਾਹੀਂ ਪਠਾਨਕੋਟ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁiੜਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 21 ਰਾਹੀਂ ਮਨਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 184.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (114.7 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ, (7) ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ,(8) ਤੋਂ 440.9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (274.0 ਮੀਲ) ਹੈ। 2011 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ, ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 26,422 ਸੀ। ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੂਬੇ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਮਰਦਾਂ ਪਿੱਛੇ 1013 ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ।


ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ, ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਵਾਰਾਣਸੀ"(9) ਜਾਂ "ਛੋਟੀ ਕਾਸ਼ੀ"(10) ਜਾਂ "ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਕਾਸ਼ੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਡੀ ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.3 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।(11)

ਮੰਡੀ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਇਹ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1527 ਵਿੱਚ ਅਜਬਰ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, (12) ਮੰਡੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ, 1948 ਤੱਕ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਖ ਰਿਆਸਤ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਂਹ 1948 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ 'ਬਸਤੀਵਾਦੀ' ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ
1711873343650.png
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਡੀ


1711873474346.png

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਡੀ


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਸਬਾ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਜਗਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਵਾਲਸਰ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ ਜੋ ਪੱਛਮ ਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀ ਗੁੱਠ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਰਸਤੇ 11 ਮੀਲ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਮੋਟਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 20 ਮੀਲ ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਮੰਡੀ ਸਟੇਟ ਤੋਂ ਊਨਾਂ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਨੂੰ ਮੋਟਰਾਂ ਦੀ ਸੜਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਹ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਮਲਾਹ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਵਾਲਸਰ ਵਿੱਚ ਸਨ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੰਡੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ । ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਮੰਡੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਸੈਨ ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਲੈ ਆਇਆ । ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਿਆਸਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ । ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਦੀ ਤੇ ਚੜ੍ਦੇ ਦੀ ਗੁੱਠ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਉੱਤੇ ਹੈ । ਦਰਿਆ ਦੇ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੋਟਰਾਂ ਦੀ ਸੜਕ ਹੈ ਜੋ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਕੁਲੂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਸਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਸੇਨ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇੱਥੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਤੰਬੂ ਨੇੜਲੇ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਮੰਡੀ ਛੱਡਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਸੇਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਡੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੌਣ ਬਚਾਏਗਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਸਿੱਧ ਸੈਨ ਨੂੰ ਤੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਹਾਂਡੀ ਮੂਧੀ ਮਾਰ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੰਦੂਕ ਨਾਲ ਹਾਂਡੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਾਰੋ । ਜਦ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਹਾਂਡੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰਾਈਫਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਂਡੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਇਆ ਤੇ ਹਾਂਡੀ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ “ਜੈਸੇ ਬਚੀ ਹਾਂਡੀ, ਤੈਸੇ ਬਚੇਗੀ ਮਾਂਡੀ ਜੋ ਮਾਂਡੀ ਕੋ ਲੂਟੇਂਗੇ, ਅਸਮਾਨੀ ਗੋਲੇ ਫੂਟੇਂਗੇ ।(ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ, ਪੰਨਾ 677) “ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਘੜਾ ਬਚ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਡੀ ਵੀ ਬਚੇਗੀ ।
1711873563509.png


ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸਾ ਵਿੱਚ ਜਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਪੱਥਰ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ।


1711873605403.png

ਮੰਡੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪਲੰਗ

ਮੰਡੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲੰਗ ਹੈ ਜੋ ਸਣ ਦਾ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਬਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਵੇ ਪਹਾੜੀ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਹਨ ਲੰਬਾ ਛੇ ਫੁੱਟ ਤੇ ਦੋ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ ਤੇ ਚੌੜਾ ਚਾਰ ਫੁੱਟ ਹੈ । ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਈਫਲ ਹੈ ਜੋ ਸਾਢੇ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਲੰਬੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਈਫਲ ਵਿੱਚ ਬਰੂਦ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੁੱਪੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਰਬਾਬ ਹੈ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਪਰ ਤਾਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਰਬਾਬ ਚਾਰ ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਹੈ ।

1711874489641.png

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਰਬਾਬ
1711874540259.png

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਬੰਦੂਕ
1711874587735.png

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਬੰਦੂਕ ਤੇਲ ਵਾਲੀ ਕੁੱਪੀ

ਵੱਡੇ ਦੀਵਾਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਨੂੰ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ।ਲੰਗਰ ਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੈ।ਜਮੀਨ 17 ਘੁਮਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਲਾਨਾ 220 ਰੁਪਏ ਤਾਂ ਬਤੌਰ ਜਗੀਰ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ।


ਕਮਲਾਹ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ

ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਦੀ ਤਰਫ 26 ਮੀਲ ਤੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕਮਲਾਹ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਫਤਿਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਜਿਸ ਵਕਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੰਡੀ ਵਿਖੇ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਿੰਧ ਸੈਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਲਾ ਕਮਲਾਹ ਫਤਿਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਸੈਨ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕਮਲਾਹ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਗਏ ਸਨ । ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੇਰੇ ਸਿੱਖ ਫਤਿਹ ਕਰਨਗੇ । ਇਤਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਾਤ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਤਰਫ 25 ਮੀਲ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਦੌਣ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਏ ਪੰਜਾਬ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸੂਬਾ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਸੀ ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗੜੇ ਦਾ ਸੂਬਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗੜੇ ਨੂੰ ਫਤਿਹ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕਮਲਾਹ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਫਤਿਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਫਤਿਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ।
 

Attachments

  • 1711873564192.png
    1711873564192.png
    2.6 MB · Reads: 16
Last edited:

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
1711884634748.png

ਰਿਵਾਲਸਰ


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ

1711884546549.png

1711884573584.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ

ਰਿਵਾਲਸਰ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰਿਵਾਲਸਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਆਪਣੇ ਤੈਰਦੇ ਰੀਡ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਿੰਦੂ, ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਪਦਮਸੰਭਵ ਨੇ ਰਿਵਾਲਸਰ ਤੋਂ ਤਿੱਬਤ ਲਈ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਵਾਲਸਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਹੋਏ ਰੀਡ ਦੇ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸਭਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਰੇਵਾਲਸਰ ਵਿੱਚ ਪਦਮਸੰਭਵ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲੋਮਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਵਿਸਾਖੀ ਮੌਕੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਰੇਵਾਲਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਵਾਲਸਰ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਬੋਧੀ ਮੱਠ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜੋ 1930 ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹਨ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਮਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਮੰਦਿਰ: ਰੇਵਾਲਸਰ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਨੈਣਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤੀ ਦੀ ਅੱਖ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਾਲ ਭਰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਪਾਈਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲਹ ਅਤੇ ਸਰਕਾਘਾਟ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਰੇਵਾਲਸਰ ਤੋਂ ਵੀ ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਕ ਹੋਰ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁੰਤ ਭਯੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਝੀਲ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸਾਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਦੰਤਕਥਾ ਦੀਆਂ ਛੇ ਹੋਰ ਝੀਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1711884893464.png


ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ

1711884913032.png

ਇਤਿਹਾਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ

ਰਿਵਾਲਸਰ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰਿਵਾਲਸਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਆਪਣੇ ਤੈਰਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਿੰਦੂ, ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪਦਮਸੰਭਵ ਨੇ ਰਿਵਾਲਸਰ ਤੋਂ ਤਿੱਬਤ ਲਈ ਜਾਣ ਖਾਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਲਸੇਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਹੋਏ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸੰਭਵ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਰਿਵਾਲਸਰ ਵਿੱਚ ਪਦਮਸੰਭਵ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲੋਮਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।
1711885005241.png


ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਲੈਂਡਸਕੇਪ, ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਸਹੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।

ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਜਾਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰੇਵਾਲਸਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ 1930 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੁੰਬਦਾਂ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ 108 ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਮਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੌ ਸਾਖੀ (ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਆਸਰਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਰੇਵਾਲਸਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਿਵਾਲਸਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸੇਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ 1930 ਵਿੱਚ ਰੇਵਾਲਸਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਵਾਇਆ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਨਾਮਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੌ ਸਾਖੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਕ ਅਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜੋ 1930 ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਵਿਸਾਖੀ ਮੌਕੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਰਿਵਾਲਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਲਸਰ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਬੋਧੀ ਮੱਠ ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹਨ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਮਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸਾਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਦੰਤਕਥਾ ਦੀਆਂ ਛੇ ਹੋਰ ਝੀਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

1711885307187.png


ਭੁੰਤਰ- (ਭੁਇਅੰਤਰ)

ਭੁੰਤਰ ਕੁਲੂ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਬਿਆਸ ਕੁਲੂ-ਮਨਾਲੀ ਵਲੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖੀਰਗੰਗਾ/ਪਾਰਵਤੀ ਮਨੀਕਰਨ ਵਲੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਤੇ ਦਰਿਆ ਖੀਰ ਗੰਗਾ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਬਿਆਸ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਲੰਗਰ ਤੇ ਰਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ । ਏਥੋਂ ਅੱਗੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮਨੀਕਰਨ ਗਏ ਸਨ। ਜਿਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੁਕੇ ਸਨ ਗਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਬੇਹਦ ਸੁੰਦਰ ਹੈ।
1711885374101.png

ਬਿਆਸ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ (ਖੀਰ ਗੰਗਾ) ਨਦੀ ਦਾ ਸੰਗਮ

ਸ਼ਹਿਰ ਭੁਇਅੰਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੀ ਤਰਫ ਪਾਸ ਹੀ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਜੋ ਮਨੀਕਰਨ ਨੂੰ ਛੇ ਫੁੱਟੀ ਸੜਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸੜਕ ਦੇ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਭੁਇਅੰਤਰ ਤੋਂ ਕੁੱਲੂ ਸ਼ਹਿਰ ਛੇ ਮੀਲ ਤੇ ਹੈ। ਭੁਇਅੰਤਰ ਵਿਖੇ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਘੁਮਿਆਰ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਠਹਿਰਨ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਰਚੂਨ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ 35-40 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ (ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ ਪੰਨਾ 681)

ਭੁੰਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਭੁੰਤਰ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ । ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਏਥੇ ਕੁਲੂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।

1711885412426.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ, ਭੁੰਤਰ
ਮੁਲਾ੍ਣਾ


ਜੌਹਰੀ ਪੜਾਓ ਮਨੀਕਰਨ ਦੇ ਤੇ ਭੁਅੰਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਜੋਹਰੀ ਪੜਾਓ ਦੇ ਨੌ ਮੀਲ ਤੇ ਮੁਲਾ੍ਣਾ ਕੋਠੀ ਪਿੰਡ ਹੈ ਤੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਲ੍ਹਾਣਾ ਕੋਠੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਆਕੀ ਹਨ ਮਾਲੀਆ ਜਾਂ ਟੈਕਸ ਵਗੈਰਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਆਪ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਪਿੰਡ ਮੁਲਾਣਾ ਕੋਠੀ ਵਿਖੇ ਪਰਸਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੰਮਦਾਗਿਨ ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਜਿਮੀਦਾਰ ਹੈ । ਜਿਸ ਵਕਤ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਵਗੈਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਖੇਡਦਾ ਝਗੜੇ ਦਾ ਇਨਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ ਲੋਕ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਾ ਪਾਸੋਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਰੋਕ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਸਰਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜੇ ਕੋਈ ਗੌਰਮੈਂਟ ਦਾ ਆਦਮੀ ਭੱਜ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ।ਜੇ ਅਸੀਂ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਸਾਡਾ ਦੇਵਤਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।ਤਹਿਸੀਲ ਕੁੱਲੂ ਹੈ ਤੇ ਜਿਲਾ ਕਾਂਗੜਾ ਹੈ।(ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ ਪੰਨਾ 681)

1711885646203.png

ਮਲਾਣਾ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਚਰਨ ਪਾਏ ਦਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
1711885760082.png

ਲੇਖਕ ਮਲਾਣਾ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ

ਏਥੋਂ ਕੁਲੂ-ਮਨਾਲੀ ਲਈ ਵੱਖ ਤੇ ਮਨੀਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ ਸੜਕਾਂ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ। ਕੁਲੂ ਵਾਦੀ ਵਿਚ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੀ ਭੁੰਤਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਨੀਕਰਨ-ਭੁੰਤਰ ਸੜਕ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਹਟਕੇ ਉਚਾਈ ਉਤੇ ਮਲਾਣਾ ਪਿੰਡ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗਏ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪੁੱਛ ਗਿੱਛ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਥਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਰਅਸਥਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ।​

ਮਨੀਕਰਨ

ਮਨੀਕਰਨ ਭੁੰਤਰ ਤੋਂ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਮਨੀਕਰਨ ਵਿਚ ਤੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਰਨੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਏਥੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹਰਿੰਦਰਗਿਰੀ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਥੱਲੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਅਸਥਾਨ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਜੀ ਏਥੋਂ ਹੀ ਨੇੜੇ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਮਲਾਣਾ ਵੀ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਦੀ ਲੋਕ-ਗਾਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।ਉਦੋਂ ਕੁਲੂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਵੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੁਲੂ ਵਿਖੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਤੇ ਯਾਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤੇ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਕੇ ਇਕ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ।​
1711885957698.png

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮਨੀਕਰਨ ਸਾਹਿਬ


ਲੇਹ ਲਈ ਸਾਡੀ ਰਵਾਨਗੀ ਮਨੀਕਰਨ ਤੋਂ ਸੀ ਜਿਥੇ ਅਸੀਂ ਰਾਤ ਠਹਿਰੇ ਸਾਂ।ਮਨੀਕਰਨ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲੂ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਨੀਕਰਨ ਤੋਂ ਭੁੰਤਰ (35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਭੁੰਤਰ ਤੋਂ ਕੁੱਲੂ (10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਕੁਲੂ ਤੋਂ ਮਨਾਲੀ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੀਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਾਲੀ ਲਗਭਗ 85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ । ਮਨੀਕਰਨ ਕੁਦਰਤੀ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰੋਗ ਨਿਵਾਰਕ ਤੇ ਉਪਚਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀਆਂ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5,700 ਫੁੱਟ ਉਚਾਈ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ।



ਮਨੀਕਰਨ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ?

ਮਨੀਕਰਨ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੇ ਜੰਗਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਇਕ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਗਾਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਰਿਆ ਖੀਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸ਼ਿਵਜੀ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਬੈਠੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਤਪ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਮਣੀ ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਗਲੀ ਗਈ । ਹੇਠਾਂ ਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਤਪ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਦ ਮਨੀ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਨੇ ਮਨੀ ਆਪਣੇ ਕਾਬੂ ਕੀਤੀ । ਅਖੀਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਖੁੱਲੀ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਕੰਨ ਖਾਲੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਕਿ ਮਨੀ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਧਰ ਗਈ । ਅਖੀਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮੰਡ ਚ ਦੇਖੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ ਅਖੀਰ ਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸ ਪਰਵਤੀ ਦੀ ਮਨੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਈ ਹੈ । ਆਪ ਜਾਵੋ ਮਨੀ ਆਪ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ। ਤਾਂ ਜਿਸ ਵਕਤ ਸ਼ਿਵਜੀ ਪਾਰਵਤੀ ਪਾਸ ਆਏ ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੇ ਫੁੰਕਾਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਧਾਰਾ ਗਰਮ ਜਲ ਦੀਆਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਨਾਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਰਮ ਜਲ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ ਇਹ ਨਾਸਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੀ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨੀ ਆਈ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਆਣ ਪਈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਮਣੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ।

ਸੋ ਅੱਜ ਤਾਂਈ ਉਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਗਰਮ ਜਲ ਦਾ ਕੁੰਡ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਕਤ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੇ ਫੁੰਕਾਰਾ ਮਾਰ ਕੇ ਮਣੀ ਭੇਜੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਫੁੰਕਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰਵਤੀ ਹੋਰ ਮਨੀ ਨਾ ਛੇੜੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਨੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਈ, ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਦੀ ਮਣੀਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੇ ਸਰਾਪ ਦੇ ਕੇ ਪੱਥਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ।ਅੱਜ ਕੱਲ ਉਹੀ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪੱਥਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਮਣੀਆਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਪਾਂਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਤੌਰ ਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨਙ ਮਨੀ ਦੇ ਖੋਣ ਤੇ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮਨੀਕਰਨ ਪਿਆ ਹੈ।
1711886040930.png


ਲੋਕ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਮਨੀ ਜਦ ਰੁੜ੍ਹ ਗਈ ਤਾਂ ਮੱਛੀ ਖਾ ਗਈ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾੜ ਕੇ ਮਨੀ ਕੱਢੀ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਹੋਣ ਦੀ ਇਹ ਸਾਖੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਜੋ ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਰਿਖੀ ਮੁਨੀ ਜੀ ਤਪ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਆਏ ਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸਮਾਧੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ । ਸੰਤ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਮਾਧੀਆਂ ਤੇ ਧੂਣਾ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕਪਲ ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਮਾਧੀ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ ਤਾਂ ਕਪਲ ਕਪਲ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੇਲਾ ਬਦਾਗਨ ਰਿਖੀ ਅੱਗ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ 360 ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਧੂਣੇ ਤੇ ਭੇਜਿਆ । ਜਦ ਰਿਖੀ ਜੀ ਅੱਗ ਲੈਣ ਗਏ ਤਾਂ ਇਕ ਸੰਤ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਖੁੱਲ ਗਈ ਤਾਂ ਰਿਖੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗ ਮੰਗੀ । ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਚਿਮਟੇ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੱਗ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਬਦਾਗਨ ਰਿਖੀ ਨੇ ਅੱਗ ਹਥੇਲੀ ਪੁਰ ਲੈ ਲਈ ਤਾਂ ਸੰਤ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੱਲ ਦਾ ਛੋਕਰਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਪੁਰ ਅੱਗ ਪਕੜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਖਬਰੇ ਕੀ ਕੁਝ ਕਰੇਗਾ । ਇਤਨਾ ਸੋਚ ਕੇ ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਸਣੇ ਅੱਗ ਬਦਾਗਣ ਰਿਖੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਭਸਮ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇਨੇ ਨੂੰ ਕਪਲ ਮੁਨੀ ਦੀ ਹਾਕਾ ਮਾਰਦੇ ਮਾਰਦੇ ਆਏ ਜਾ ਦੂਸਰੀ ਹਾਕ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਬਦਾਗਨ ਰਿਖੀ ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਕਪਲ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਚੇਲਿਆ ਤੀਸਰੀ ਹਾਕ ਮਾਰੀ ਤੋਂ ਸਿਰ ਪਾੜ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਵੀਂ ਤਾਂ ਜਦ ਕਪਲ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ ਤੀਸਰੀ ਹਾਕ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਬਦਾਗਣ ਰਿਖੀ ਜੀ ਸੰਤ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪਾੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ ਬਾਕੀ 360 ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਵੀ ਸਿਰ ਫਟ ਗਏ ਤੇ ਸੰਤ ਜੀ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਰਪੁਰੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਗਏ ।ਜਿਸ ਜਗਾ ਸੰਤ ਬੈਠੇ ਸਨ ਉਥੋਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜਲ ਦਾ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਸਰੋਵਰ ਬਣ ਗਿਆ । ਫਿਰ ਕੁਝ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਹੇਰ ਇੰਦਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਰੋਵਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਉਸੇ ਪੈਰ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਰਬਤ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ ਹੇਰ ਇੰਦਰ ਪਰਬਤ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ।

ਅੱਜ ਕੱਲ ਹੇਰ ਇੰਦਰ ਪਰਬਤ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਗਰਮ ਜਲ ਨਿਕਲਦਾ ਪਿਆ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨ ਮੀਲ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਪਹਾੜ ਹੇਠੋਂ ਗਰਮ ਜਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲੀ ਤੱਕ ਜਲ ਗਰਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜ ਛੇ ਜਗ੍ਹਾ ਉਬਲ ਕੇ ਜਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਜਗਾ ਉਬਲ ਕੇ ਜਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਲ ਤੇ ਦਾਲ ਰਿੱਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰੋਟੀ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਰੋਟੀ ਗਿੱਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਿਜ ਗਿਜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਚੌਲ ਉਬਲਦੇ ਹਨ ਉਸ ਜਗਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਦੀ ਗੁੱਠ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੀ ਹੈ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਚੌਲ ਤੇ ਦਾਲ ਵਗੈਰਾ ਦੋਨੋਂ ਵਕਤ ਇਸੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰਿੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਲ ਜਾਂ ਚੌਲ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰਿੱਝੀ ਤੇ ਘਰੀਂ ਲੈਜਾ ਕੇ ਛੱਕ ਛੱਡਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਜਲ ਉਬਲਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਜਲ ਕੋਈ ਗਿੱਠ ਤੋਂ ਡੇਢ ਗਿੱਠ ਡੂੰਘਾ ਜਲ ਹੈ । ਦਾਲ ਜਾਂ ਚੌਲ ਰਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਰਰਤਣ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਹੋਰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਚਸ਼ਮੇ ਗਰਮ ਜਲ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਾਰਾ ਪੰਡਤਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ । 15-20 ਘਰ ਪਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਜਿਲੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਠਹਿਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜਗਾ ਕੱਪੜਾ ਤੇ ਰੋਟੀ ਵੀ ਖਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤੋਂ ਦੱਛਣਾ ਵੀ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅਗਲੇ ਦਾ ਸਰਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਦੱਛਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨਙ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪਹਾੜ ਗੰਧਕ ਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਰਕੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਰੋਟੀ ਪਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਧਕ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। (ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ, ਗੁਰ ਤੀਰਥ ਸਾਈਕਲ ਯਾਤਰਾ, ਪੰਨਾ 680-681)



ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਤਵਾਰੀਖ ਖਾਲਸਾ ਪੰਨਾ 194 ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਤੀਸਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਮਰਦਾਨਾ ਨਾਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਦਸੂਹੇ, ਕੋਟਲੇ ਤ੍ਰਲੋਕਨਾਥ, ਪਾਲਮਪੁਰ, ਪਿੰਡ ਢੋਆਸ ਘੁੰਮੇ ਸਨ। ਕਾਂਗੜਾ ਜਵਾਲਾ ਜੀ ਤੇ ਰਵਾਲਸਰ ਬਿਜਲੀਆਂ ਮਹਾਦੇਵ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਮਨੀਕਰਨ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਫਿਰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਮਲਾਣਾ ਕੋਠੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਗੈਰਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜੌਰ ਤੇ ਜੌਹੜ ਜੀ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਸੋ ਇਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਏ ਜਰੂਰ ਸਨ ਪਰ ਸਿਵਾਏ ਜਵਾਲਾ ਜੀ ਪਿੰਡ ਢੂਆਂਸ ਪਿੰਜੌਰ ਤੇ ਜੌਹੜ ਜੀ ਤੋਂ ਸਵਾਏ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਕਾਂਗੜਾ ਮਨੀਕਰਨ ਰਵਾਲਸਰ ਇਤਿਆਦਿਕ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਜਰੂਰ ਹਨ ਕਿ ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ ਪਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਮਨੀਕਰਨ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਏ ਹਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹਿਮਾਚਲ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਫਤਿਹ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਮਨੀਕਰਨ ਵਿਖੇ ਆਇਆ ਸੀ ਜੋ ਮਨੀਕਰਨ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਗਰਮ ਜਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੇਰ ਇੰਦਰ ਪਰਬਤ ਹੈ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਖੜੇ ਹਨ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿਲੇ੍ਹ ਦੀ ਹੈ ਸਿੱਖ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ 50 ਮੀਲ ਚੜ੍ਦੇ ਦੀ ਤਰਫ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਕੀਰ ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਰੋਵਰ ਮਾਨ ਤਲਾਈ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਫਤਿਹ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਪੁੱਜੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। (ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ ਪੰਨਾ 681)



ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਹੈ।ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਾਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਲੰਗਰ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਰਾਤੀਂ ਇਥੇ ਸਰਾਂ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਸਾਂ । ਸੁਵਖਤੇ ਜਲਦੀ ਉਠ ਕੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕੁਲੂ ਮਨਾਲੀ ਵਲ ਚੱਲ ਪਏ।

ਮਨੀਕਰਨ ਤੋਂ ਲੇਹ ਲਈ ਰਵਾਨਗੀ
ਮਨੀਕਰਨ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਸੀਂ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਭੈ ਅਤੇ ਰਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲ ਭੁਲਈਆਂ ਨਾਲ ਨਿਪਟਦੇ ਹੋਏ ਲਗਭੱਗ ਤਹਿ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। mnIkrn qoN vwpsI qy ਅਗੇ ਭੁੰਤਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੁਲੂ ਵਲ ਵਧੇ।​

ਬਿਜਲੀਆਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਮੰਦਿਰ

ਭੁੰਤਰ ਤੋਂ ਕੁਲੂ ਜਾਂਦੇ ਵੇਲੇ ਭੁੰਤਰ–ਕੁਲੂ ਸੜਕ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਭੁੰਤਰ ਤੋਂ ਉਤਰ ਪੂਰਬ ਵਲ ਅਤੇ ਕੁਲੂ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉਤੇ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਉਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਮਹਾਂ ਦੇਵ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ ਦਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਚਿੰਨ ਏਥੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ (ਗੁਰ ਤੀਰਥ ਸਾਈਕਲ ਯਾਤਰਾ ਪੰਨਾ 682-683) ਉਤੇ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵੱਖ ਨਹੀਂ। ਹਾਂ ਏਥੇ ਕੁਲੂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਕੈਦ ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸੀ ਤੇ ਇਸੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1711886139509.png

ਬਿਜਲੀਆਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਮੰਦਿਰ

1711886181847.png
 

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਕੁੱਲੂ

ਕੁੱਲੂ ਉਤਰ ਪੂਰਬ ਵਲ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭੁੰਤਰ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.2 ਮੀਲ) ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ, ਥੱਲੜੇ ਹਿਮਾਲੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹਿਮਾਲੇ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਖੁੱਲੀ ਵਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਮਨਾਲੀ ਅਤੇ ਲਾਰਗੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਘਾਟੀ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਉਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਹਰਿਆਵਲ ਭਰਪੂਰ ਬਿਆਸ ਵਾਦੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੀਲ ਅਤੇ ਦਿਓਦਾਰ ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਬੜਾ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਫਲਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੇਬ, ਨਾਖਾਂ, ਖੁਰਮਾਨੀਆਂ, ਆੜੂ, ਲੂਚੇ ਆਦਿ ਬੜੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਕੁਲੂ ਦਸਤਕਾਰੀ ਕਲਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਕੰਬਲਾਂ, ਧੁਸਿਆ, ਦਰੀਆਂ, ਨਮਦਿਆਂ ਤੇ ਫੁਟ-ਮੈਟਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।​

1711886409771.png

ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ

ਭੁੰਤਰ ਤੋਂ ਅਗੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਬੜੇ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਪਥਰਾਂ ਉੋਤੋਂ ਦੀ ਸਾਫ ਸੁੰਦਰ ਕਲ-ਕਲ ਕਰਦਾ ਉਤਰਾਵਾਂ-ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਵਗਦਾ-ਵਧਦਾ ਪਾਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਅਨੂਠਾ ਕਮਾਲ ਹੈ।ਇਸ ਘਾਟੀ ਦੀ ਅਸੀਮ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸਦਕਾ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵ ਘਾਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਡੀਓ ਅਤੇ ਕੈਮਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ ਤੇ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਦੋਂ ਅਸੀਂਕੁਲੂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਪੁਲ ਲੰਘ ਗਏ ਤੇ ਫਿਰ ਮਨਾਲੀ ਵਲ ਵਧ ਗਏੇ।
1711886507979.png

ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਤੇ ਬੜੇ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼

ਮਨਾਲੀ


ਮਨੀਕਰਨ ਤੋਂ ਭੁੰਤਰ ਤੇ ਕੁਲੂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ 85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫਰ ਢਾਈ ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਤਹਿ ਕਰਕੇ ਮਨਾਲੀ ਪਹੁੰਚੇ।ਕੁਲੂ ਮਨਾਲੀ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਨੰਬਰ 3 ਉਤੇ ਸੜਕ ਤੇ ਕੁਝ ਪੱਥਰ ਡਿਗੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੜਕ ਹੋਰ ਚੌੜੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕਵਾਇਦ ਸਦਕੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਆਸੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਗਿਆ।ਪਹਾੜੀ ਸਫਰ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਮਹਤਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਚੰਗਾ ਹੈ ਯੋਜਨਾ ਵਿਚ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਵੱਧ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
1711886624624.png

ਮਨਾਲੀ ਦਾ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼

ਮਨੂੰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਵਸਾਇਆ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਲੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਲੂ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਵਸਦੀ ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਅਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।ਕਰਾਕੁਰਮ ਦਰਰੇ ਤੋਂ ਲੇਹ-ਲਦਾਖ ਰਾਹੀਂ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਜ਼ਿਆਂਗ ਸੂਬੇ ਵਿਚਲੇ ਸਿਲਕ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਮਨਾਲੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਦੀ ਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਉਪਾਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮਨਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਰ -ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸiਪਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵੀ ਹੈ।ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਇਥੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸੇਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਲੂ ਬੁਖਾਰੇ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਕਸਬੇ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ।ਏਥੋਂ ਫਲਾਂ ਦੇ ਟਰੱਕ ਭਰ ਭਰ ਥੱਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦਿਲੀ ਆਦਿ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1711887013430.png

ਅਸੀਂ ਮਨਾਲੀ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਰੁਕੇ ਤਾਂ ਸੇਬ, ਆਲੂ ਬੁਖਾਰੇ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀਆਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਆ ਉਦਾਲੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਕੇ ਮੁੱਲ ਘਟਾਕੇ ਫਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਅੱਗੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰਸਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ ਸੋ ਅਸੀਂ ਫਲ ਖਰੀਦ ਕੇ ਅਪਣੀ ਕਾਰ ਭਰ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਹੋਵੇ। ਏਨੇ ਸਸਤੇ ਵਧੀਆ ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ ਮੈਂ ਕਦੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇ।

ਏਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮਿਹਨਤੀ ਬੜੇ ਹਨ ਜੋ ਉਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲਏ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘੱਟ ਹੈ ਸਿਰਫ 36% ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਪਿਛੇ ਹਨ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਮਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਯਾਤਰੀ ਹਨ ਜੋ ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਫਲ ਜੋ ਥੱਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਾਡੀ ਲੇਹ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਸਾਰੀ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀ।ਜਦੋਂ ਪਹਾੜੀ ਸੜਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਸੁੰਦਰ ਨਜ਼ਾਰੇ। ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਲੇਹ ਹਾਈਵੇ ਸੜਕ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇਹ ਸਫਰ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਸ਼ਟਦਾਇਕ ਪਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖਣ ਮਾਨਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਸਫਰ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਦਾ ਗਮ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰਫ ਨਾਲ ਢਕੇ ਪਹਾੜ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਰੀਆਂ ਭਰੀਆ ਵਾਦੀਆਂ, ਕਲ ਕਲ ਕਰਦਾ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਨਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਠੰਢੀ ਪਹਾੜੀ ਹਵਾ, ਤੇ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਵਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਜੇ ਪਹਾੜੀ ਲੋਕ ਬੜੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਲੇਹ-ਲੱਦਾਖ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤਕ ਦਾ ਹੈ।
1711886755843.png

ਮਨਾਲੀ ਦਾ ਰੋਮਾਂਚਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਮਨਾਲੀ-ਲੇਹ ਹਾਈਵੇ 473 ਕਿ.ਮੀ. ਲੰਬਾ ਹੈ।ਸਫਰ ਸਾਰਾ ਹੀ ਸੜਕ ਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਏਧਰ ਰੇਲ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਹਵਾਈ ਉਡਾਣਾ ਵੀ ਸਿਧੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਰਾਹਾਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਰੁਕਣ ਨਾਲ ਕਾਰ ਰਾਹੀਂ 2 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਲੇਹ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਡੀਓ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘਟ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲੱਗ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।

ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਲੇਹ ਰੋਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ: ਮਨਾਲੀ - ਰੋਹਤਾਂਗ - ਗ੍ਰਾਂਫੂ - ਕੋਖਸਰ - ਕੈਲੋਂਗ - ਜਿਸਪਾ - ਦਰਚਾ - ਜ਼ਿੰਗਜ਼ਿੰਗਬਾਰ - ਬਰਲਾਚਾ ਲਾ - ਭਰਤਪੁਰ - ਸਰਚੂ - ਗਾਟਾ ਲੂਪਸ - ਨਕੀ ਲਾ - ਲਾਚੂੰਲੰਗ ਲਾ - ਪੰਗ - ਤਾਂਗਲੰਗ ਲਾ - - ਉਪਸ਼ੀ - ਕਾਰੂ ਤੋਂ ਲੇਹ।

1711887056172.png


1711887078972.png

ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰੇ ਵਲ

1711887135033.png

ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰੇ ਵਲ​

1711887230164.png

ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰੇ ਵਲ​

ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਸਫਰ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਸੀ।ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਰੇਂਜ ਵਿਚ 13058 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਘਾਟੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਮਾਰਗ ਦਾ ਸਫਰ ਲਗਾਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਹੈ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਰੀ ਸਿਰਫ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਖਤਰਨਾਕ ਪਹਾੜੀ ਸੜਕ ਉਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ 2 ਘੰਟੇ ਦਾ ਹੈ।
1711887357008.png
1711887371076.png

ਗੁਬਾਰੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾ ਗਲਾਈਡਰ

ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਕਾਰਾਂ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕਤਾਰ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸੱਪ ਵਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਨਜ਼ਾਰੇ, ਦੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਝਰਨੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਗੁਬਾਰੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾ-ਗਲਾਈਡਰ ਦਿਲ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਰਿਆਵਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਵਲ ਖਾਂਦੀਆ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਬਖੂਬੀ ਮਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰੇ ਦੇ ਥੱਲੇ ਦੀ ਰਸਤਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਜੇ ਇਹ ਸੁਰੰਗ ਬਣ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਕਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਵੀ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਸਾਂ।(ਇਹ ਲੇਖ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੀ ਸੁਰੰਗ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ)।ਮਨਾਲੀ ਲੇਹ ਹਾਈਵੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਰਫਾਂ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਮਈ-ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਚ ਖੁਲਦਾ ਹੈ।ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਰਾਹ ਤੇ 20 ਤੋਂ 30 ਫੁੱਟ ਬਰਫ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਦ ਬਰਫ ਹਟਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਿਘਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਘੱਟੋ ਘਟ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਰਫ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ 1 ਮਾਰਚ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਰਡਰ ਰੋਡਜ਼ ਆਰਗੇਨਾੲਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਬੀ.ਆਰ.ਓ.) ਵਾਲੇ ਜੂਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਸੋਚ ਕੇ ਅਸੀ ਅਪਣਾ ਸਫਰ ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਨਾਗ ਵਲ ਖਾਂਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਕਾਰਾਂ, ਬੱਸਾਂ ਤੇ ਟਰੱਕ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਤੋਰੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਚੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਨਾਲ਼ੀ ਤੋਂ ਲੇਹ ਤਕ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਵੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਪੜਾ ਕੇਲਾਂਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੋਂ ਦੂਜੀ ਬੱਸ ਫੜਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।ਕਿਰਾਇਆ ਉਦੋਂ 800/- ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਤੇਲ ਦੀਆ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਕਰਕੇ ਵਧ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਰਾਂ ਸੌ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ।ਪਰ ਬੱਸ ਦੇ ਸਫਰ ਵਿਚ ਥਕੇਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਮਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

1711887492581.png
1711887510785.png

1711887631338.png

ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰਰਾ

ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰਰਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ (ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸiਪਤੀ ਘਾਟੀਆਂ ਦੇ ਬੌਧ ਸਭਿਆਚਾਰ (ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚੇ ਪਰਬਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵੰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਮਾਰਗ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਵਲ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਵਲ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਧਾਰਾ ਚੰਦਰਾ ਨਦੀ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਦਰਰਾ ਮਈ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਬਰਫੀਲੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਤਰਨਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਾ ਨਾਮ ਰੂਹ + ਟਾਂਗ ਪੈ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਢੇਰੀ ਕਿਉਂਕਿ ਤੂਫਾਨਾਂ ਕਰਕੇ ਏਥੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ।ਇਹ ਦਰਰਾ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਹੈ।ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 3 ਇਥੇ ਤਕ ਹੀ ਹੈ।ਰੋਹਤਾਂਗ ਰਾਹ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸiਪਤੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕੈਲੋਂਗ ਅਤੇ ਲਦਾਖ ਦੇ ਲੇਹ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੇਹ-ਮਨਾਲੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਗਿਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਦਲਵੇਂ ਫੌਜੀ ਰਸਤੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਅਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਆਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫੌਜੀ ਵਾਹਨ, ਟਰੱਕ ਅਤੇ ਮਾਲ ਵਾਹਕ ਤੰਗ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਖਾਸ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਰੋਹਤਾਂਗ ਪਾਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਰੁਕੇ ਅਤੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਥੇ ਕੁਝ ਹੋਟਲ ਵੀ ਸਨ ਤੇ ਬਾਥਰੂਮ ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਉਚਾਈ ਕਰਕੇ ਪੇਟ-ਸਫਾਈ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਤਨੀ ਉਚਾਈ ਉਤੇ ਆਇਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿਚ ਵੀ ਔਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਸੋ ਕੁਝ ਚਿਰ ਰੁਕ ਕੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਪਾਸ ਵਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਰਾਹ ਬਰਫ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਕਾਰ ਫਸ ਗਈ । ਬੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਨਿਕਲੀ ਨਾ।ਪਿਛੇ ਕਾਰਾਂ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲਾਈਨ ਲੱਗ ਗਈ।ਖੈਰ ਕੁੱਝ ਪੰਜਾਬੀ ਡਰਾਈਵਰ ਅੱਗੇ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਵੱਡਾ ਜਾਮ ਖੁਲ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀਂ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਵਧੇ।
 

Attachments

  • 1711887161385.png
    1711887161385.png
    619.4 KB · Reads: 16
Last edited:

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰਰੇ ਤੋਂ ਕੇਲਾਂਗ
1711887958101.png



ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰੇ ਤੇ ਰੁਕਿਆ ਟਰੱਕਾਂ ਦਾ ਕਾਫਲਾ

1711887978071.png


ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰੇ ਤੇ ਰੁਕਿਆ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਾਫਲਾ

ਇਸ ਰਸਤੇ ਦਾ ਸੈਨਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵਧਣ ਕਰਕੇ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਰਫ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਰਾਹ ਦੇ ਵਿਚ ਜਾਮ ਆਮ ਲਗਣ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਅਟੱਲ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ । ਦਰਰੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਬਣਾਈ ਅਟਲ ਸੁਰੰਗ 3 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਰੋਹਤਾਂਗ ਰਾਹ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ, ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਵਿੱਚ 4 ਤੋਂ 6 ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਰੋਹਤਾਂਗ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 30 ਮਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।ਬਾਰਡਰ ਰੋਡਜ਼ ਆਰਗੇਨਾੲਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਬੀ.ਆਰ.ਓ.) ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਉਦਮ ਸਲਹੁਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰਰਾ ਲੰਘਣ ਪਿੱਛੋਂ ਅੱਗੇ ਉਤਰਾਈ ਸੀ ਪਰ ਸੜਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੁੱਟੀ ਫੁੱਟੀ ਸੀ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਨੁਕੀਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਉਤੋਂ ਦੀ ਲੰਘਣ ਕਰਕੇ ਕਾਰ ਪੰਚਰ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਬੜਾ ਖਤਰਾ ਸੀ।ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਬੜੀ ਸੋਚ ਸਮਝ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਸੜਕ ਦਾ ਇਹ ਟੁੱਟਿਆ ਇਲਾਕਾ ਕਢਿਆ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਲਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਬਾਰਡਰ ਰੋਡਜ਼ ਦੀ ਸੜਕ ਸੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ।ਪਰ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡਾ ਪਟ੍ਰੋਲ ਬੜਾ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹੀ ਖਤਮ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਈ ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਕਸਬੇ ਆਏ ਪਰ ਪਟ੍ਰੋਲ ਡੀਜ਼ਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਆਖਰ ਖੋਕਸਾਰ ਜਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਸੀਬ ਹੋਇਆ।ਇਥੇ ਕੁਝ ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂM ਵੀ ਮਿਲ ਗਿਆ।ਪੇਟ ਦੀ ਭੁੱਖ ਵੀ ਮਿਟ ਗਈ ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵੀ। ਟੈਂਕੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਤੇ ਕੁਝ ਪਟ੍ਰੋਲ ਡੀਜ਼ਲ ਜੈਰੀਕੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰਰੇ ਤੋਂ ਕੇਲਾਂਗ

1711888083688.png


1711888102966.png


ਰੋਹਤਾਂਗ ਤੋਂ ਕੇਲਾਂਗ ਦਾ ਸਫਰ 65 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਡੇਢ ਤੋਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦਾ ਹੀ ਸੀ। ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੇ ਦਿਲਚਸਪ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰੋਹਤਾਂਗ ਤੋਂ ਗ੍ਰਾਮਫੂ ਤੱਕ ਉਤਰਾਈ ਸੀ ਪਰ ਸੜਕ ਟੁੱਟੀ ਫੁੱਟੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਕੰਕਰਾਂ ਦੇ ਡਰੋਂ ਰਫਤਾਰ ਬੜੀ ਘੱਟ ਰਖਣੀ ਪਈ।ਸੜਕ ਤੋਂ ਪੈਂਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨੀਦ ਖੋਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਬਰਫ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਰਬ ਨੇ ਸੁੱਖ ਰੱਖੀ , ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚਿੱਕੜ ਵਿਚ ਗੱਡੀਆਂ ਲੈ ਜਾਣਾ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਭੁੱਖ ਡਾਢੀ ਲੱਗ ਆਈ ਸੀ ਤੇ ਸਾਡਾ ਟੀਚਾ ਸੀ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ ਚੰਗੇ ਖਾਣੇ ਲਈ ਖੋਕਸਰ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ। ਖੋਕਸਾਰ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਪੀ ਡਬਲਿਊ ਡੀ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਢਾਬੇ ਵੀ।ਜਿਸ ਢਾਬੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਗਏ ਉਸ ਦਾ ਖਾਣਾ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸੀ।ਅੱਗੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਝਟਕਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੋ ਸਭ ਨੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾਧਾ। ਖੋਕਸਾਰ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਚੰਦਰਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਸੜਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੀ ਤੇ ਕਿਤੇ ਉਤਰਾਈ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਖੋਕਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਸਿਸੂ ਵੱਲ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ। ਸਿਸੂ ਮਨਾਲੀ - ਲੇਹ ਹਾਈਵੇ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪੀਡਬਲਯੂਡੀ ਰੈਸਟ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹੀ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਸਿਸੂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਤਾਂ ਬੀ.ਆਰ.ਓ. ਦੁਆਰਾ ਸੜਕ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਰਫਤਾਰ ਢਿਲੀ ਪੈ ਗਈ।

ਸਾਡਾ ਰਾਹ ਚੰਦਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਾਦੀ ਵਿਚ ਸੀ। ਵਸੋਂ ਟਾਵੀਂ ਟਾਵੀਂ ਸੀ।ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁੱਝ ਦੂਰੀ ਤੇ ਉਚੇ ਬਰਫੀਲੇ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਸਨ। ਉਪਰ ਪਰਬਤਾਂ ਤੇ ਥੱਲੇ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ।ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ ਮਨਮੋਹਕ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਆਨੰਦ ਇਸ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਟਾਂਡੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਰਾਹ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਅਗਲੇ 365 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਸਫਰ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ਫੁੱਲ ਕਰਵਾ ਲਈਆਂ।ਮਨਾਲੀ ਦੇ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਇਸ ਸਫਰ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹੋ ਹੀ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲਾ 365 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੱਗੇ ਹੈ ਭਾਵ ਲਗਭਗ 460 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਇਹੋ ਹੀ ਇਕੱਲਾ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ!
1711973919489.png

ਟਾਂਡੀ- ਆਖਰੀ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ


ਕੇਲਾਂਗ

1711973537823.png

1711973671149.png


1711888172959.png

1711973709749.png
ਬਰਫ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਕੇਲਾਂਗ

ਕੇਲਾਂਗ 3156 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।. ਇਹ ਸਥਾਨ ਰੋਹਤਾਂਗ ਅਤੇ ਬਰਾਲਾਚਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਤੇ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਕੈਲਾਂਗ ਮੋਰਾਵੀਅਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।, ਭੂਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਬਰਫ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਹਰਿਆਵਲ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੋਧੀ ਮੱਠ ਹਨ ।ਦੇਖਣ ਲਈ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸ਼ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਦੇ ਮੱਠ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਕੈਲੌਂਗ ਵਿੱਚ ਗਲੀਚੇ, ਕੁੱਲੂ ਸ਼ਾਲ, ਲੋਈਆਂ, ਮਫਲਰ, ਸਟੋਲਸ, ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ। ਹੈਂਡਲੂਮ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵਸਤਾਂ ਉੱਨ ਦੀਆਂ ਜੈਕਟਾਂ ਚੀਨੀ ਬਰਤਨ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਗਹਿਣੇ, ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਤੇ ਰਤਨ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਰਾਤ ਪੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੇਲਾਂਗ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ ਤੇ ਰਾਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਵੀ ਢੂੰਡਣਾ ਸੀ। ਮੌਸਮ ਕਾਫੀ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕੰਬਲਾਂ ਰਜਾਈਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈ ਸਕਦੀ ਸੀ ਜੋ ਅਸੀਂ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇ ਸਾਂ। ਕੁਝ ਹੋਟਲਾਂ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁੱਛ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਾਨੂੰ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਮਿਲ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤੀ ਪੁੱਛ ਗਿੱਛ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਣਾ ਪਿਆ।ਹੋਟਲ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਤੇ ਖਾਣਾ ਵੀ ਜੋ ਸਫਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਏ।​

ਸਵੇਰੇ ਉਠਦੇ ਹੀ ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
 

Attachments

  • 1711888150713.png
    1711888150713.png
    160.4 KB · Reads: 18
Last edited:

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
1711980260188.png

ਕੇਲਾਂਗ

ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ


ਸਾਡਾ ਅਗਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਸੀ।ਡਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ (ਟ੍ਰੈਵਲਜ਼ ਆਫ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੰਨਾ 110) ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਮੰਦਰ ਗਏ ਪਰ ਏਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੋਈ ਸਥਾਨ ਨਹੀN ਬਣਿਅw ਹੋਇਆ।
1711897017789.png

1711897059923.png

ਚੰਦਰ ਤੇ ਭਾਗਾ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲ-ਚਿਨਾਬ

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਨਾਥ ਤੀਰਥ ਚੰਦ੍ਰਾ ਤੇ ਭਾਗਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਉਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਏਥੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨਾਲ ਵਚਨ ਬਿਲਾਸ ਕੀਤੇ। ਪੰਡਿਤ ਨਾਮ ਧਰੀਕ ਹੋਏ। ਏਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਮਿਤ ਕੋਈ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ।ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਮੰਦਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਸਬ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਲੌਂਗ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਲਾਹੌਲ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡ ਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ 146 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਟੁੰਡਾ ਵਿਹਾਰ ਹੈ । ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਰਾਬਰ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ 'ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ' ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੋਧੀ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ' ਅਵਲੋਕੀਤੇਸ਼ਵਰ' ਮੰਨਦੇ ਹਨ 'ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ' ਗਰਜਾ ਫਾਗਸਪਾ 'ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕੈਲਾਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਸ ਤੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸੰਗਮ ਸਥਾਨ ਲਾਹੌਲ ਸਪੀਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਟਾਂਡੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 9,400 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਜਾਂ ਚਿਨਾਬ ਨਦੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
1711897160841.png

ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਯਾਨੀ ਸ਼੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਜੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇ ਰੂਹਾਨੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।​

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਐਚਆਰਟੀਸੀ ਆਪਣੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਤੋਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਨਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲੂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸੀਆਂ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 125 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ. ਇਸ ਸਮੇਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹੋਟਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਵਿੱਚ 200 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਰਾਏ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ (ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.ਡੀ) ਐਚ.ਪੀ. ਸਰਕਾਰ ਬਣਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਮੰਦਰ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁਫਤ ਲੰਗਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
1711897181957.png


1711897258711.png


ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਜਸਪਾ ਅਤੇ ਦਰਚਾ (ਪੁਲਿਸ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟ) ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਲਾਹੌਲ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪਿੰਡ ਪਾਟਸੇਓ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲਟਕਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਉਚਿਆਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਬੜਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸੀ।
 

Attachments

  • 1711897225613.png
    1711897225613.png
    3.7 MB · Reads: 18
Last edited:

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਜਿਸਪਾ.

27 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਜਿਸਪਾ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪਸੰਦੀਦਾ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।ਸੜਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਜਿਸਪਾ ਵੀ ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 3320 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ। ਕੀਲੋਂਗ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਾਟੀ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵੀ ਹੈ। BSNL ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ Jispa ਵਿਖੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ, Padma Lodge ਹੈ।
1711974926521.png

1711975142206.png
1711975295194.png
1711975463166.png

ਜਿਸਪਾ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਦਰਚਾ.

ਦਰਚਾ 3360 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ। ਦਰਚਾ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਗਰਮ ਚਾਹ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆਂ । ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਚੈਕ ਪੋਸਟ ਹੈ ਜੋ ਦਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਦਾਰਚਾ ਬਸਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਖੱਬੇ ਮੋੜ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ,ਜਿਠੋਂ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜੋਖਮ ਭਰਿਾਂਅ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿੰਗੋ ਲਾ (ਉੱਚਾਈ 5091 ਮੀਟਰ) ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਹੀ ।

1711976639612.png




ਬਰਾਲਾਚਾ-ਲਾ

ਇਹ ਸੜਕ ਬਰਾਲਾਚਾ-ਲਾ (4890 ਮੀਟਰ) ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਚੰਦਰ, ਭਾਗਾ ਅਤੇ ਯੂਨਮ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਬਰਾਲਾਚਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੜਕ ਯੂਨਮ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਚੂ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਦੀ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
1711897425159.png

1711976735161.png


ਦੀਪਕ ਤਾਲ

16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਅਸੀਂ 3810 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਟਸੀਓ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀਪਕ ਤਾਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ITBP ਕੈਂਪ ਸੀ। ਮਈ-ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਝੀਲ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਰਿਆਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਢਾਬੇ (ਭੋਜਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ) ਹਨ ਜੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1711977076921.png

1711977335685.png

1711977428458.png


ਜ਼ਿੰਗ ਜ਼ਿੰਗ ਬਾਰ

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਾਂ, ਮਨਾਲੀ ਲੇਹ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਭੋਂ ਬਣਤਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਦਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 4270 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਇਕ ਢਾਬਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਈਓਸੀ ਟਰੱਕਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਰਾਲਾਚਾ ਲਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੇਰੇ ਤੜਕੇ ਇੱਥੇ ਰੁਕਦੇ ਹਨ। ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।ਅਸੀਂ ਵੀ ਰੁਕ ਕੇ ਕੁੱਝ ਖਾਧਾ ਤੇ ਆਰਾਮ ਵੀ ਕੀਤਾ।

BRTF ਕੈਂਪ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਅਦ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਈ-ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਘੱਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜਲਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਏਥੋਂ ਅਸੀਂ ਅਗਲੇ ਸਫਰ ਲਈ ਤੇਬਰਾਲਾਚਾ ਲਾ ਵਿਖੇ ਚਾਹ ਬਰੇਕ ਲਈ ਫਲਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗਰਮ ਚਾਹ ਭਰ ਲਈ। ਸੜਕ ਜਿਸਪਾ - ਜ਼ਿੰਗ ਜ਼ਿੰਗ ਬਾਰ ਤੰਗ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨਯੋਗ ਹੈ, ਉੱਚਾਈ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।
1711978247509.png

1711978376631.png


1711978459262.png
1711978579042.png


ਸੂਰਜ ਤਾਲ

ਜ਼ਿੰਗ ਜ਼ਿੰਗ ਬਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਵਧੋ ਅਤੇ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯਾਤਰੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਵੱਡੀ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 4,890 ਮੀਟਰ (16,040 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫਿਰੋਜ਼ੀ ਹਰੇ ਝੀਲ ਸੂਰਜ ਤਾਲ, ਦੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। । ਝੀਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਚਾਨਕ ਦਿੱਖ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਬਾਗਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਸੂਰਜ ਤਾਲ: ਬਾਰਚਾਲਾ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਤਾਲ (4883 ਮੀਟਰ ਉਚਾਈ ਤੇ) ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਨੀਲਮ ਵਾਂਗ ਝਲਕਦਾ ਸੀਤਲ ਜਲ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸੂਰਜ ਤਾਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਸੋ ਕਾਮਤਸੀ ਜਾਂ ਸੂਰਿਆ ਤਾਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 800 ਮੀਟਰ (2,600 ਫੁੱਟ) ਲੰਬੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ-ਲਾ ਪਾਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 21ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਝੀਲ ਹੈ।[1][2] ਸੂਰਜ ਤਾਲ ਝੀਲ ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਜੋ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਨਦੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਟਾਂਡੀ ਵਿਖੇ ਚੰਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਚਨਾਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, ਚੰਦਰਾ, ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਤੇ ਵਗਦੀ ਹੈ।

ਸੂਰਜ ਤਾਲ ਲਾਹੌਲ ਸਪਿਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਕੇਲੋਂਗ ਤੋਂ 65 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (40 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ NH 21 ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਹ-ਮਨਾਲੀ ਹਾਈਵੇਅ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੜਕ ਸੂਰਜ ਤਾਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ-ਲਾ ਪਾਸ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1.9 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।[4] ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[5][6][7]

ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ-ਲਾ ਪਾਸੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਨਾਲੇ (ਨਦੀਆਂ) ਝੀਲ ਨੂੰ ਜਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਰਰਾ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਸਿਖਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਾਸਰੋਡਸ ਆਨ ਸਮਿਟ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼Mਸਕਰ, ਲੱਦਾਖ, ਸਪਿਤੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਲ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਇਸ ਦੱਰੇ 'ਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ-ਲਾ ਪਾਸ ਵੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।[4]

ਇਹ ਝੀਲ ਅਪਰ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਜ਼ੋਨ, ਜਾਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉੱਚ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਧਰੁਵੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਇਸ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ 50% ਤੂਫਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫੀਲੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਰਫਬਾਰੀ 200 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (7.9 ਇੰਚ) ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਨੇ 800 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (31 ਇੰਚ) ਬਰਫਬਾਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਰਖਾ ਮਈ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਢਲਾਣਾਂ 'ਤੇ ਬਰਫ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢਿੱਲੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੰਡਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਔਸਤ ਕੁੱਲ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ 12–15 ਮੀਟਰ (39–49 ਫੁੱਟ) ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 13 °C (55 °F) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਔਸਤਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 0.5 °C (32.9 °F) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। , ਔਸਤਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ −11.7 °C (10.9 °F), ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ −27 °C (−17 °F)। ਜ਼ੋਨ ਵਿਚਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਝੀਲ ਦਾ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੇੜੇ ਦੇ ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ-ਲਾ ਦੱਰਰਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੈਸਿਵ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਫਟਿੰਗ ਘਟਨਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਸਾਲਟ ਜੋ ਕਿ ਟਰਾਂਸ-ਟੈਂਸ਼ਨਲ ਫਾਲਟ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ]
1711981072048.png

 

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਬਰਾਲਾਚਾ ਲਾ - ਮਨਾਲੀ ਲੇਹ ਹਾਈਵੇ ਤੇ ਚੌਥਾ ਪਹਾੜੀ ਦਰਰਾ
1711987155669.png

ਬਰਾਲਾਚਾ-ਲਾ

1711987169690.png

1711987238715.png

ਬਰਾਲਾਚਲਾ:
ਬਾਰਾਲਾਚਾ ਲਾ. ਸਿਰਫ ਅੱਠ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੱਗੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਰਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਦਿਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੜਕ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਰਾਲਾਚਾ ਲਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਦਰਰਾ ਮਨਾਲੀ ਲੇਹ ਹਾਈਵੇਅ ਪ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਾਲ ਲਈ ਹਾਈਵੇ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। 4890 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਰਾ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਰਾਲਾਚਾ ਲਾ ਹੋਰ ਦਰਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕਹਾਣੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦਰਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੀਲਾਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੇਬਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
1711987267796.png

1711987211446.png

ਪਿਘਲ ਰਹੀ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ ਟਾਪ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।

ਸਿਖਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਰਾਲਾਚਾ ਲਾ ਅਚਾਨਕ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਰਰਾ ਨੂੰ vrqoN krnw ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਹੈ। ਬਰਾਲਾਚਾ ਲਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੜਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜ਼ਿੰਗ ਜ਼ਿੰਗ ਬਾਰ ਤੋਂ ਬਾਰਾਲਾਚਾ ਲਾ ਤੱਕ ਤੰਗ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਮਰੋੜਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਉੱਪਰ ਉਚਾਈ ਵੱਲ ਹਨ।

ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ ਨੂੰ ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਪਾਸ, ਜਾਂ ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ,[1] (4,850 ਮੀਟਰ ਜਾਂ 15,910 ਫੁੱਟ) [2][3] ਉੱਤਰੀ-ਭਾਰਤ ਦੀ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜੀ ਦਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,[ 4] ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਹੌਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। 4,750 ਮੀਟਰ (15,580 ਫੁੱਟ) ਉੱਚੀ ਲੁੰਗਲਾਚਾ ਲਾ (ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ ਦੇ 84 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ 5,184 ਮੀਟਰ (17,008 ਫੁੱਟ) ਉੱਚੀ ਤਗਲਾਂਗ ਲਾ (171 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ) ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੌਜੂਦਾ NH3 ਲੇਹ-ਮਨਾਲੀ ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਭਾਨੂਪਲੀ-ਲੇਹ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੇਲ-ਕਮ-ਸੜਕ ਸੁਰੰਗਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਾਣੀ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਭਾਗਾ, ਬਰਾਲਾਚਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਸੂਰਿਆ ਤਾਲ ਝੀਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਨਾਲੀ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਚੰਦਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਨਾਬ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ, "ਚੰਦਰਭਾਗਾ", ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਸਾ ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਯੂਨਮ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1711987382176.png

ਬਰਾਲਾਚਾ-ਲਾ

ਇਹ ਸੜਕ ਬਰਾਲਾਚਾ-ਲਾ (4890 ਮੀਟਰ) ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਚੰਦਰ, ਭਾਗਾ ਅਤੇ ਯੂਨਮ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਬਰਾਲਾਚਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੜਕ ਯੂਨਮ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਚੂ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਦੀ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ ਨੂੰ ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਪਾਸ, ਜਾਂ ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ,[1] (4,850 ਮੀਟਰ ਜਾਂ 15,910 ਫੁੱਟ) [2][3] ਉੱਤਰੀ-ਭਾਰਤ ਦੀ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜੀ ਦਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,[ 4] ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਹੌਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। 4,750 ਮੀਟਰ (15,580 ਫੁੱਟ) ਉੱਚੀ ਲੁੰਗਲਾਚਾ ਲਾ (ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ ਦੇ 84 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ 5,184 ਮੀਟਰ (17,008 ਫੁੱਟ) ਉੱਚੀ ਤਗਲਾਂਗ ਲਾ (171 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ) ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੌਜੂਦਾ NH3 ਲੇਹ-ਮਨਾਲੀ ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਭਾਨੂਪਲੀ-ਲੇਹ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੇਲ-ਕਮ-ਸੜਕ ਸੁਰੰਗਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਾਣੀ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਭਾਗਾ, ਬਰਾਲਾਚਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਸੂਰਿਆ ਤਾਲ ਝੀਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਨਾਲੀ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਚੰਦਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਨਾਬ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ, "ਚੰਦਰਭਾਗਾ", ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਸਾ ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਯੂਨਮ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਦੋ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ, ਚੰਦਰਮੁਖੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਧੀ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੂਰਜ ਭਾਗਾ ਨੇ ਬਾਰ-ਲਾਚਾ-ਲਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਸਦੀਵੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਥੋਂ ਉਹ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜੇ। ਚੰਦਰਾ ਸਰਗਰਮ ਅਤੇ ਚੁਸਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਅਤੇ 115 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (71 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਟਾਂਡੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਾਗਾ ਨੂੰ ਤੰਗ ਖੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਟਾਂਡੀ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਸਵਰਗੀ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਗਾ ਨੇ ਲਗਭਗ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (37 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ।

ਸਪਿਤੀ, ਲੱਦਾਖ, ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਲ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਬਾਰਾਲਚਾ ਦੱਰੇ 'ਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੰਦਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਬਰਾਲਾਚਾ-ਲਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਪੰਨੇ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਤਾਲ (ਸੂਰਜ ਝੀਲ), ਜੋ ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਮਿਸਟਰ ਸ਼ਾਅ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:
"ਬਾਰਾ ਲਚਾ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸਥਾਈ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਕੰਢਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਡੂੰਘੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਤਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਐਲਪਾਈਨ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬੰਜਰ ਜਾਂ ਤਿੱਬਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਧੱਬੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਂਗ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਬੱਜਰੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।"[7]

ਰੁਡਯਾਰਡ ਕਿਪਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਵਲ ਕਿਮ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਤਾਲ ਦੇ ਸਰੋਤ ਬਾਰਾ-ਲਾਚਾ ਲਾ ਪਾਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਮ ਦੇ ਲਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿੱਬਤ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।[8]

ਭਾਗਾ ਵੈਲੀ

ਭਾਗਾ ਨਦੀ ਬਾਰਾ-ਲਚਾ ਲਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤਾਲ ਤੋਂ ਟਾਂਡੀ ਤੱਕ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਸੰਗਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਭਾਗਾ ਘਾਟੀ (ਟੋਡ ਜਾਂ ਸਟੌਡ ਵੈਲੀ) 72 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (45 ਮੀਲ) ਲੰਬੀ ਹੈ। ਘਾਟੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤੰਗ ਖੱਡ ਹੈ, ਦਰਚਾ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਨਸਪਤੀ ਤੋਂ ਸੱਖਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਟਾਂਡੀ ਵਿਖੇ ਚੰਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੱਕ ਚੌੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਾਰਚਾ ਅਤੇ ਟਾਂਡੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਨੀਵੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਵਿਚਕਾਰਲੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਹਨ। ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ 'ਤੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।
References

1. Geonames.org. "Bārā Lācha La". Retrieved 6 August 2009.
2. "Passes and jots in himachal, alist of 61 passes and jots in himachal".
3.
"Archived copy". Archived from the original on 6 November 2008. Retrieved 19 November 2008.
4. Gosal, G.S. (2004).
"Physical Geography of the Punjab" (PDF). Journal of Punjab Studies. 11 (1). Center for Sikh and Punjab Studies, University of California: 31. ISSN 0971-5223. Archived from the original (PDF) on 8 June 2012. Retrieved 6 August 2009.
5. R. K. Pant; N. R. Phadtare; L. S. Chamyal & Navin Juyal (June 2005).
"Quaternary deposits in Ladakh and Karakoram Himalaya: A treasure trove of the palaeoclimate records" (PDF). Current Science. 88 (11): 1789–1798. Retrieved 6 August 2009.
6. "Lahaul & Spiti". Archived from the original on 16 April 2019. Retrieved 16 November 2008.
7.Central Asia. Travels in Cashmere, Little Thibet and Central Asia
. Compared and arranged by Bayard Taylor. 8. New York. Charles Scribner's Sons. 1893, p.107.
9. "Manali - Leh Jeep Safari-II". Archived from the original on 2 March 2009. Retrieved 16 November 2008.
"Chandratal to Baralacha La Trek - AlienAdv.com". 9 June 2021.
 
Last edited:

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਬਰਾਲਾਚਾ ਲਾ ਤੋਂ ਸਰਚੂ:ਦੂਰੀ: 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ

ਬਰਾਲਾਚਾ ਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਰਸਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਰਚੂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਚੂ, 14,070 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਰਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟਾਪ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਬੰਜਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਬੇਹੱਦ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹਨ।ਇਹ ਇਸ ਰੂਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸੜਕ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖਸਤਾ ਵੀ ਹੈ।

ਕਿਲਿੰਗ ਸਰਾਏ

ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬਰਾਲਾਚਾ ਲਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਤਰਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੋੜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੰਤਕਥਾ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਲਿੰਗ ਸਰਾਏ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ GREF ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਜਾਂ ਧੱਕਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਨਿਰੰਤਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪੁਲ ਹੈ ਜੋ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਛੱਡht jWdw ਸੀ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਵਾਹਨ ਨੇੜਲੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਅਰਥ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ; ਇਸ ਲਈ ਕਹਾਵਤ "ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਤਲ" ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਯਾਦਾਂ ਘਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਲ bx igAw ਹੈ ਜੋ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਿਲਿੰਗ ਸਰਾਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਾਤਰੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਠਾਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰਪ ਚੂ ਨਦੀ ਦੀ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਸਰਚੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।
1712021787489.png
1712021835172.png

ਸਰਚੁ.
30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਸਰਚੂ (ਉਚਾਈ 4290 ਮੀਟਰ) ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਹੈ ਪਰ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਚੂ, ਬਲੂ ਪੂਏ ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਰੈੱਡ ਰੌਕਸ ਕੈਂਪ ਹੈ ਤੇ ਸਰਚੂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਚੈਕ ਪੋਸਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਚੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਕੈਂਪ ਸਾਈਟਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਠਹਿਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਤ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵਾਧੂ ਗਰਮ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਤਾਂ ਨੇੜੇ ਵੀ ਨਹੀਨ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਵਧੀਆ ਹੈ ਸਾਰੇ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਡਾਟਾ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਭਸ਼ਂਲ਼ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਰਚੂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਵਾਹਨ ਟੁੱਟਣ ਜਾਂ ਰੁਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਸਪਾ ਵਰਗੇ ਘੱਟ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਉਚਾਈ (4290 ਮੀਟਰ) ਉਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋਵੇ । ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਿਸਕੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡੀ ਨਾਲੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨਾਲੇ ਤੇ ਬਣੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਪੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।

ਬਰਾਲਾਚਾ ਲਾ ਤੋਂ ਸਰਚੂ ਤੱਕ ਸੜਕ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਪੈਚ ਹਨ ਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੋਗਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕੋਈ ਸਰਚੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੜਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
1712022950156.png
1712023048236.png
1712023240590.png
 

Attachments

  • 1712023195966.png
    1712023195966.png
    418.2 KB · Reads: 17
Last edited:

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਗਾਟਾ ਘੋੜਮੋੜ (ਲੂਪਸ):

4190 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉਤੇ ਗਾਟਾ ਘੋੜਮੋੜ (ਗਾਟਾ ਲੂਪਸ) 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਵਿਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੇੜੇ ਖਾਂਦੀ ਸੜਕ 4630 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਗਾਟਾ ਲੂਪਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੜੀ ਲਗਭਗ 10.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਲੂਪ 300-600 ਮੀਟਰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਖਰੀ ਦੋ ਲੂਪਸ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 800 ਅਤੇ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਲਈ 21 ਢਿੱਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਲਈ ਸੱਖਤ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। 21 ਹੇਅਰਪਿਨ ਮੋੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸਿੱਧੇ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਾਤਰੀ 21 ਮੋੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ 1500 ਫੁੱਟ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨਾਲੀ-ਲੇਹ ਸੜਕ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 17000 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਾਰਨਾਮਾ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੜ੍ਹਾਈ ਸਖ਼ਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਨਾਲੀ ਲੇਹ ਹਾਈਵੇਅ ਰੋਡ ਟ੍ਰਿਪ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਗਾਟਾ ਘੋੜਮੋੜ ਗਾਟਾ ਲੂਪਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਮ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ, ਘੋੜਮੋੜ ਸੜਕ ਦਾ ਇੱਕ ਫੈਲਾਅ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 21 ਤਿੱਖੇ ਮੋੜ ਹਨ ।
1712024337942.png
1712024386433.png


ਇੱਕ ਭੂਤ ਮੰਦਰ

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਗਾਟਾ ਲੂਪਸ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ 19ਵੇਂ ਮੋੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਫੈਲੀਆਂ ਖਣਿਜ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਾਂ ਦੇ ਕਈ ਪੈਕਟਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੈਰ, ਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ 1999 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੱਰਾ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਕੁੰਜੁਮ ਪਾਸ ਬਰਫਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ । ਜਲਦੀ ਹੀ, ਭਾਰੀ ਬਰਫਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਟਰੱਕ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਚੱਲਣ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਟਰੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਕਲੀਨਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜ ਗਈ, ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ, ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ

ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਟਰੱਕ ਗਾਟਾ ਲੂਪਸ ਦੇ 19ਵੇਂ ਮੋੜ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਡਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਹੈਲਪਰ ਨੇ ਟਰੱਕ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਬੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਭ ਬੇਕਾਰ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਰਾਹਗੀਰ ਤੋਂ ਮਦਦ ਲੈਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੱਰਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਹਨ ਦਾ ਆਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ

ਹੁਣ, ਕਈ ਘੰਟੇ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਦਦ ਦੇ, ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਮਕੈਨਿਕ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਿੰਡ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਹੈਲਪਰ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਟਰੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਮਾਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਡਰਾਈਵਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਿੰਡ ਸਰਚੂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਗਾਟਾ ਲੂਪਸ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਦਾ, ਭਾਰੀ ਬਰਫਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼

ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਮੌਸਮ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਡਰਾਈਵਰ ਆਪਣੇ ਟਰੱਕ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਟਰੱਕ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕ ਦੀ ਲਾਸ਼ , ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜ਼ਾਹਰ ਸੀ ਕਿ ਸਹਾਇਕ ਸਾਥੀ ਠੰਡ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ 19ਵੇਂ ਮੋੜ 'ਤੇ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਦਫ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਾਲ ਬੀਤਦੇ ਗਏ, ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਮੰਗਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕਿ ਉਹ ਆਦਮੀ ਮਦਦਗਾਰ ਦਾ ਭੂਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਭੂਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇੱਸ ਮੰਦਰ ਤੇ ਹੀ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਰਾਹਗੀਰ ਅਕਸਰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਲਈ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਮਿਨਰਲ ਵਾਟਰ ਅਤੇ ਸਿਗਰੇਟਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।​
1712024554681.png

ਭੂਤ ਮੰਦਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ (ਮਿਨਰਲ ਵਾਟਰ)

ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਔਖੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਸਫਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਕਾਨਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋਏਗਾ।
 

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਨੱਕੀ ਲਾ:
4740 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਇਹ ਮਨਾਲੀ-ਲੇਹ ਰਾਹ ਤੇ ਤੀਜਾ ਦਰਰਾ ਨੱਕੀ ਲਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਬਨਸਪਤੀ ਦਾ ਨਾਮੋਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨੰਗੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਅਪਣਾ ਖਾਸ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਨਕੀ ਲਾ ਲੂਪਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਥੋੜੀ ਦੂਰੀ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਪੱਥਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਗੇ ।

ਨੱਕੀ ਲਾ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਗੇ ਰਸਤਾ ਤੰਗ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਧਿਆਨ ਸੜਕ 'ਤੇ ਰੱਖਣੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਤਰਾਈ ਵਾਦੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਮਨਾਲੀ ਲੇਹ ਹਾਈਵੇਅ ਦੇ ਚੌਥੇ ਦਰਰੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਨਜ਼ਾਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕੋਈ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਸਾਰਾ ਹਾਈਵੇਅ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣਗੇ । ਸਰਚੂ ਤੋਂ ਨਕੀ ਲਾ ਤੱਕ ਸੜਕ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਸੜਕ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਫੀ ਉੱਤੇ ਥੱਲੇ ਜਾਣਾ ਪੈਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਓਵਰਸਪੀਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ , ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਾਟਾ ਲੂਪਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋੜਾਂ 'ਤੇ ਹਾਰਨ ਵਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1712063466644.png


1712063562454.png

1712063655724.png

1712063732278.png
1712063788797.png

1712063971935.png
Nakki La Photos
 

dalvinder45

SPNer
Jul 22, 2023
563
36
79
ਲਾਚੁੰਗ ਲਾ

ਲਾਚੁੰਗ ਲਾ, 5079 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਦਰਰਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 5000 ਮੀਟਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।ਇਸ ਲਈ ਏਥੈ ਦਮ ਲੈਣ ਲਈ ਅਤੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਮਾਨਣ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੁਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਿਲ ਭਰ ਕੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਵਿਡੀਓ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਟੀਮ ਏਥੋਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੈਮਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ।ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਾਂ। , ਜਿਸ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਇਹ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਹੈ। ਅਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਇਸ ਦਰਰੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਾਨੂੰ 06 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੜਕ 'ਤੇ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਚੇਤ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਵੇਖੇ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਫਿਲਹਾਲ, ਸਾਡਾ ਅਗਲਾ ਫੋਕਸ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਲਾਂਘਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵੱਲ ਦਾ ਸੀ।
1712067215941.png
1712067313057.png
1712067424887.png
 

❤️ CLICK HERE TO JOIN SPN MOBILE PLATFORM

❤️ CLICK HERE TO JOIN SPN MOBILE PLATFORM

📌 For all latest updates, follow the Official Sikh Philosophy Network Whatsapp Channel:
Top