- Jan 3, 2010
- 2,501
- 449
- 81
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖ
ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਅਤੇ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹੀਦ
ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਅਤੇ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹੀਦ
ਜਦੋਂ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਯੋਧੇ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਆਲਮਗੀਰ ਸੀ। ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 'ਤਵਾਰੀਖ ਗੁਰੂ ਖਾਲਸਾ' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਮਕੌਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਗਨੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਨਬੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਉਚ ਦਾ ਪੀਰ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਪਿੰਡ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਵੇਚਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਾਲਕੀ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਏ।
ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੁਣ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਸੜਕ 'ਤੇ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਆਲਮਗੀਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ, ਹਰ ਸਾਲ ਪੋਹ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਭੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਬ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦ ਸਰਹੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਭਾਈ ਨਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਨਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਹੈਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਭਾਈ ਨਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਘਰ ਘਾਟ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤੇ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਭਾਈ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਭਾਈ ਨਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਲਮਗੀਰ ਪਿੰਡ ਨੂੰ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਪਿੰਡ ਬੀਜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਰਾਏ ਲਸ਼ਕਰੀ ਖਾਨ ਕੋਟ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਉਦਘਾਟਨ ਲਈ ਆਇਆ ਤਾਂ ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਵਾਬ ਲੋਧੀ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਵਾਬ ਲੋਧੀ ਦਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਆਲਮਗੀਰੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇਸ ਬਸਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਆਲਮਗੀਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਵੰਸ਼ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੁੱਜਰਵਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਗੁੱਜਰਵਾਲ ਦੇ ਤੋਤਾ ਜੱਟ (ਗਰੇਵਾਲ) ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸੇਮਾ, ਜੋਧਾ ਅਤੇ ਗੁੱਜਰ ਨੂੰ ਗੁੱਜਰਵਾਲ ਵਿਖੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਲਮਗੀਰ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਆਲਮਗੀਰ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਦੇ ਆਲਮਗੀਰ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸੇਮਾ ਦੀ ਔਲਾਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਬਲwਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਲwਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਲਖਮੀਰ ਸੀ। ਲਖਮੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ 5 ਪੁੱਤਰ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ, ਸੂਰਜ ਮੱਲ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਨੂਨੀ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਸਨ। ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ, ਬਾਘਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਸਿੰਘ ਸਨ।
ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ 9ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਬੰਧ
ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ 9ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਬੰਧ ਸੀ। ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮੂਲੋਵਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲਖਮੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਈ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਮੂਲੋਵਾਲ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਾਮੇ (ਨਾਨਾ) ਦਾ ਪਿੰਡ ਮੂਲੋਵਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਮਾਲਵੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਘਨੌਲੀ, ਰੋਪੜ, ਨੰਦਪੁਰ, ਕਲੌੜ, ਦਾਦੂ ਮਾਜਰਾ, ਉਗਾਣਾ, ਨੌ ਲੱਖਾ, ਤਾਹਿਲਪੁਰ ਅਤੇ ਲੁੰਗ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਾਨ ਬਖਸ਼ਿਆ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਸੰਮਤ 21 ਪੋਹ 1720 ਬਿਕਰਮੀ ਨੂੰ ਮੂਲੋਵਾਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪੰਚ ਮਾਈਆ ਗੋਂਦਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਰਾਸ਼ਨ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਮੰਗਿਆ। ਮਾਈਆ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਖੂਹ ਖਾਰਾ ਅਤੇ ਕੌੜਾ ਹੈ; 'ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਜਿੱਥੋਂ ਅਸੀਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਥੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ'। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮਾਈਆ ਨੂੰ ਨਮਕੀਨ ਖੂਹ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਪਾਇਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕੌੜੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਉਸੇ ਖੂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮਾਈਆ ਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾਓ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਮਤ 1882 ਬਿਕਰਮੀ (1827 ਈ.) ਵਿੱਚ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਬਣਵਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜਾਗੀਰ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ।ਨਗਾਹIਆ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਲਖਮੀਰ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਭਾਈ ਪਿਆਰਾ (ਹਰੀਕੇ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ) ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। 3-4 ਜਨਵਰੀ 1664 ਨੂੰ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵੀ ਆਏ। ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ"। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।" ਭਾਈ ਨਿਗਾਹIਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1664 ਈ. ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਜਦ ਭਾਈ ਨਗਾਹੀਆ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉ ਹਉਸ ਵੇਲੇ ਬਸੀਆਂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਭਾਈ ਨਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੂਲੋਵਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਕੋਲ ਅਫਸੋਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮੂਲੋਵਾਲ ਗਏ ਸਨ। ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹੈ।
