- Jan 3, 2010
- 2,285
- 447
- 81
ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ "ਸਪੈਰੋ" ਐਮਵੀਸੀ: ਜਿਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ ਜਿੱਤਿਆ
ਕਰਨਲ ਡਾ ਦਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰੇਵਾਲ
ਕਰਨਲ ਡਾ ਦਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰੇਵਾਲ
ਅਸਾਧਾਰਨ ਹਿੰਮਤ ਅਸਾਧਾਰਨ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ "ਸਪੈਰੋ" ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਰਲੱਭ ਸਨਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਦੋ ਵਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਨਿਡਰ ਜੰਗੀ ਕਮਾਂਡ, ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ (ੰੜਛ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ - ਇੱਕ ਮਾਣ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ "ਸਪੈਰੋ" ਐਮਵੀਸੀ (ਦੋ ਵਾਰ) ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1911 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਤੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਰਲੱਭ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਦੋ ਵਾਰ ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾਮ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ - ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ "ਸਪੈਰੋ" ਐਮਵੀਸੀ ਦੁਰਲੱਭ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਬਿਜਲਈ ਫੈਸਲਿਆਂ, ਨਿਡਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਸਪੈਰੋ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ, 1947 ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਜੰਗ ਅਤੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ। ਦੋ ਵਾਰ ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਉਸਦੀ ਜੀਵਨ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਤਗਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਅਟੁੱਟ ਸੰਕਲਪ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰਤੱਵ, ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ।
3 ਅਕਤੂਬਰ 1911 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਟ ਸਿੱਖ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਜੋ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ - ਨਿਡਰਤਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ ਦੀ ਅਟੱਲ ਭਾਵਨਾ - ਦੁਆਰਾ ਘੜੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਹਾਨ ਫੌਜੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਸੀਨੀਅਰ ਫੌਜੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਮੌਕੇ ਸੀਮਤ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸਰੀਰਕ ਧੀਰਜ, ਤਿੱਖੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਸਪੈਰੋ" ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਸਦੀ ਚੁਸਤੀ, ਸੁਚੇਤਤਾ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ।
ਫੌਜ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਖ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਦਬਾਅ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਪਰਖਿਆ। ਉਹ 1932 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਲਚਕਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਬੇਰਹਿਮ ਹਕੀਕਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਹੁਦੇਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਨੇ ਕਮਾਂਡ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਯੋਗ ਅਫਸਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ "ਸਪੈਰੋ" ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨੇਤਾ ਸੀ ਜੋ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ, ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।
ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ - ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (1947-48)
ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਬਖਤਰਬੰਦ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਲੇਰ ਰਣਨੀਤਕ ਫੈਸਲਿਆਂ, ਭਰੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਹੇਠ ਸ਼ਾਂਤ ਕਮਾਂਡ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨੇ ਸੰਚਾਲਨ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਮਹਾਵੀਰ ਚੱਕਰ - ਦੂਜਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (1965)
1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕਮਾਂਡਰ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੈਰੋ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਹੀ ਹੀਰੋ ਹੀ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦ੍ਰਿੜ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਖਤਰਬੰਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹਿੰਮਤ, ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਦੇਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਅਗਵਾਈ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।
ਮਹਾਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ "ਸਪੈਰੋ" ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਕਮਾਂਡ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਬਖਤਰਬੰਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦੁਆਰਾ ਫੌਜੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
3 ਅਕਤੂਬਰ 1911 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਟ ਸਿੱਖ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਜੋ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ - ਨਿਡਰਤਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ ਦੀ ਅਟੱਲ ਭਾਵਨਾ - ਦੁਆਰਾ ਘੜੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਹਾਨ ਫੌਜੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਸੀਨੀਅਰ ਫੌਜੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਮੌਕੇ ਸੀਮਤ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸਰੀਰਕ ਧੀਰਜ, ਤਿੱਖੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਸਪੈਰੋ" ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਸਦੀ ਚੁਸਤੀ, ਸੁਚੇਤਤਾ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ।
ਫੌਜ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਖ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਦਬਾਅ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਪਰਖਿਆ। ਉਹ 1932 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਲਚਕਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਬੇਰਹਿਮ ਹਕੀਕਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਹੁਦੇਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਨੇ ਕਮਾਂਡ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਯੋਗ ਅਫਸਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ "ਸਪੈਰੋ" ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨੇਤਾ ਸੀ ਜੋ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ, ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।
ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ - ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (1947-48)
ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਬਖਤਰਬੰਦ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਲੇਰ ਰਣਨੀਤਕ ਫੈਸਲਿਆਂ, ਭਰੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਹੇਠ ਸ਼ਾਂਤ ਕਮਾਂਡ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨੇ ਸੰਚਾਲਨ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਮਹਾਵੀਰ ਚੱਕਰ - ਦੂਜਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (1965)
1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕਮਾਂਡਰ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੈਰੋ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਹੀ ਹੀਰੋ ਹੀ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦ੍ਰਿੜ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਖਤਰਬੰਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹਿੰਮਤ, ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਦੇਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਅਗਵਾਈ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।
ਮਹਾਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ "ਸਪੈਰੋ" ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਕਮਾਂਡ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਬਖਤਰਬੰਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦੁਆਰਾ ਫੌਜੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
